magazine / oktober 2012

'Maar we hadden deze winter bijna een Elfstedentocht!'

© Lu Guang/GP

Sta je ook wel eens met je mond vol tanden als iemand op een feestje met veel armgebaren beweert dat klimaatverandering één grote leugen is? GPM verzamelde en weerlegde, met de hulp van Pier Vellinga, vijf van de grootste klimaatfabels.

1. ‘Klimaatverandering is van alle tijden. De aarde warmt op en koelt weer af, daar heeft de mens geen invloed op.’

Klimaatverandering is inderdaad van alle tijden. Natuurlijke oorzaken, zoals variaties van de zon en vulkaanuitbarstingen, kunnen het klimaat beïnvloeden. Maar de mens doet hier een flinke schep bovenop. Door het verbranden van steenkool, olie en gas en het kappen van bos zijn in de afgelopen eeuwen grote hoeveelheden extra CO2 in de atmosfeer terechtgekomen. Dat leidt tot opwarming van de aarde en stijging van de zeespiegel, daarover bestaat, op een enkele scepticus na, in de wetenschappelijke wereld geen discussie.

2. ‘Ik merk niets van dat broeikaseffect. Dit jaar hadden we bijna een Elfstedentocht!’

Veel mensen halen klimaat en weer door elkaar. Eén strenge winter of warme zomer zegt weinig over het klimaat. Als je kijkt naar de gemiddelden van de jaartemperatuur per tien jaar, dan valt niet te ontkennen dat het snel warmer wordt op aarde. Sinds het pre-industriële tijdperk is het op het noordelijk halfrond ruim 1 graad warmer geworden. Dat lijkt misschien weinig, maar deze geringe temperatuurstijging leidt nu al tot smeltende ijskappen, grote droogtes en lokaal hevigere regenval. Kun je nagaan wat er gebeurt als de temperatuur toeneemt met 3 of zelfs 6 graden.

3. ‘Het komt gewoon door de activiteit van de zon.’

Deze mythe is al heel vaak ontkracht, maar duikt toch steeds weer op. Het is duidelijk dat variaties in de zonne-intensiteit de temperatuur op aarde beïnvloeden, maar het effect daarvan is klein en ze kunnen niet de snelle, wereldwijde opwarming in de afgelopen decennia verklaren. De laatste dertig jaar heeft de zon zelfs iets minder warmte afgegeven, terwijl het op aarde warmer is geworden.

4. ‘Klimaatverandering is geen enkel probleem. De natuur kan zich prima aanpassen.’

Natuurlijk kunnen mensen, dieren en planten onder zeer uiteenlopende klimaatomstandigheden (over)leven. Veranderingen in het klimaat hadden ook al grote gevolgen toen er nog nauwelijks mensen op aarde leefden. Maar nu gaan de veranderingen veel sneller en is gevaarlijke klimaatverandering levensbedreigend voor honderden miljoenen mensen. Als we op de huidige voet doorgaan met het uitstoten van broeikasgassen, stijgt de zeespiegel ten minste vijf keer zo snel als voorheen. Ook krijgen we te maken met ernstige droogtes, hevige regenval, overstromingen en misoogsten. De mens als soort zal zich waarschijnlijk op de lange duur wel aanpassen, maar de prijs die we moeten betalen is enorm.

5. ‘We kunnen nu eenmaal niet zonder fossiele brandstoffen.’

Meer weten over klimaatverandering?

Lees ‘Hoezo klimaatverandering: feiten, fabels en open vragen’ van Pier Vellinga, hoogleraar klimaatverandering aan de VU. Voor de smartphone is er een handige, gratis app die een overzicht geeft van hardnekkige klimaatfabels en de feiten op een rijtje zet.

Ook dit argument snijdt geen hout. Greenpeace liet door een groep onafhankelijke wetenschappers doorrekenen hoe snel de transitie naar schone energie kan plaatsvinden. Uit ons Energie[r]evolutiescenario blijkt dat de wereldeconomie al in 2050 helemaal op schone energie kan draaien. Hoewel bedrijven als Shell stug doorgaan met het zoeken naar brandstoffen die de aarde vervuilen, is de energierevolutie al in volle gang. Duitsland, waar nu al een kwart van alle elektriciteit op duurzame wijze wordt opgewekt, bewijst dat vergroening van de energievoorziening en economische voorspoed samengaan.