magazine / december 2012

Sylvia Borren blikt terug op 2012

© Greenpeace/Roy Beusker

Voorlopig geen tweede kerncentrale, geen proefboringen op de Noordpool en monsterschepen die zonder vis huiswaarts keerden: 2012 was een hoopvol jaar. Sylvia Borren, in februari twee jaar Greenpeace-directeur, zet zich schrap voor een nieuw jaar waarin ‘het spannender zal worden dan ooit’.

Je werd het afgelopen jaar voor het eerst gearresteerd tijdens een actie tegen Shell. 

‘Toen ik bij Greenpeace begon, heb ik gezegd; ik wil actievoeren zodra mijn aanwezigheid als directeur meerwaarde heeft. Dat was het geval bij deze actie. Tijdens de bezetting van de directiekamer in het Haagse hoofdkantoor van Shell wierp ik mezelf op als ‘nieuwe Shell-directeur’. Ik vond het best spannend: zou het lukken om in die kamer te komen? De tweede keer dat ik even mijn adem inhield, was toen agenten met een kettingzaag de deur forceerden om ons te arresteren. Dat ging gepaard met veel herrie en machtsvertoon. Shell heeft ons trouwens een fikse rekening gestuurd voor die deur, die van binnen van triplex bleek. Ook daarin laat het bedrijf zich op zijn kleinst zien.’

Wat gebeurde er precies na je arrestatie?

Kort daarvoor had ik mijn tas uit het raam gegooid, zodat de politie geen gevoelige informatie op mijn telefoon kon achterhalen. Maar in die tas zat ook mijn paspoort. Gelukkig mocht ik iemand bellen die mijn paspoort kon brengen. Zonder identificatie had ik daar het hele weekend moeten zitten. Nu had ik de tijd om een grapje te verzinnen. In de cel hing een poster van een halfnaakte pin-up aan de muur. Tegen de agent die me na zes uur kwam halen zei ik: "Wat sympathiek dat jullie rekening houden met de seksuele voorkeur van een gevangene." Dat vond hij niet grappig. Hij griste de poster van de muur en propte die in de prullenbak.’

Wanneer viel het besluit om het Shell-kantoor te bezetten?

‘Bij Greenpeace maken we zo’n keuze natuurlijk niet van de ene op de andere dag. Eerst zijn er discussies, onderzoek en overleg. In mijn kamer op het Greenpeace-kantoor heb ik intensief gesproken met Shell-directeur Dick Benschop, maar op een gegeven moment moet je concluderen dat het niks oplevert. Tijd voor actie dus. Maar welke vorm kies je dan? In de media, bij het koffiezetapparaat, op straat en in sociale media moet het gaan over de olieboringen op de Noordpool, níet over de actievorm die we kiezen. We besloten in juni eerst actie te voeren met prachtige ijsschotsen waaruit nepolie droop. Binnen zes minuten stond de hoofdofficier van politie bij ons om de actie te stoppen. Zo goed wordt Shell bewaakt! Weken later gingen we pas over tot de bezetting en half september volgde de climax: we legden zeventig tankstations van Shell een paar uur lam.’

De rechter noemde die laatste actie 'proportioneel en rechtmatig'.

‘Deze zomer is Shell gelukkig niet aan boren naar olie toegekomen, dat is een enorme overwinning voor de natuur. De Amerikaanse overheid gaf uiteindelijk geen vergunning, omdat het bedrijf zijn materieel niet op orde had en daardoor de veiligheid niet gegarandeerd was. De twee miljoen mensen die wereldwijd via Greenpeace protesteerden tegen de plannen van Shell, hebben daaraan zeker bijgedragen. Alle ogen waren daardoor op Shell gericht. De rechterlijke uitspraak is bovendien een hele belangrijke principiële overwinning, omdat die onze vrijheid om te protesteren bevestigt. Dat recht hoort thuis in een rechtsstaat.’

‘Het recht te protesteren hoort thuis in een rechtsstaat.’

Greenpeace heeft ook te maken met negatieve beeldvorming.

‘Greenpeace kiest expliciet voor geweldloze acties. Daar zijn we uniek in, dat hoort bij onze werkwijze. Dat roept óók weerstand op. Toen we eind 2011 het treintransport met kernafval in Zeeland probeerden te stoppen, is Greenpeace verweten dat we gevaarlijk bezig waren. De chocoladekoppen van De Telegraaf vlogen ons om de oren. Maar in het rapport van spoorbeheerder ProRail - dat al binnen een paar dagen klaar was - staat klip en klaar dat er nooit sprake is geweest van een gevaarlijke situatie. Greenpeace kreeg pas tien maanden later inzage in dat rapport, terwijl politie en ministers de conclusies al lang kenden. Ik vind het ronduit schokkend dat zij desondanks publiekelijk bleven stellen dat Greenpeace bijna een kernramp had veroorzaakt. Doelbewust is er een hype gecreëerd om ons te beschadigen. Terwijl je van de overheid toch objectiviteit en betrouwbaarheid mag verwachten.’

Wat zijn andere hoogtepunten uit het ‘boekjaar’ 2012?

‘Voorlopig komt er geen tweede kerncentrale bij Borssele. Dat is een enorme stap in de goede richting en geheel terecht na de Fukushima-ramp in Japan. Nederland kan makkelijk overstappen op schone energie. Greenpeace liet onlangs uitzoeken hoe Zeeland kan profiteren van dit besluit door te investeren in schone energie.Een tweede highfive-moment was de succesvolle campagne tegen de varende visfabrieken die de oceanen plunderen. Het lukte Greenpeace om Europese monsterschepen zonder vis huiswaarts te sturen, zowel in West-Afrika als in Australië. Er is simpelweg geen plek voor supertrawlers in een wereld waarin zo’n 80 procent van alle visbestanden overbevist is. Mooi aan deze campagne vond ik ook de samenwerking met de lokale bevolking en politiek. In Senegal zie je direct resultaat van ons werk: lokale vissers hebben weer volle netten en kunnen hun families voeden. Samen met hen en Greenpeace Afrika konden wij een stevige vuist maken.’

Door de samenwerking met lokale bevolking op te zoeken, krijg je meer voor elkaar?

‘We zijn een internationale organisatie met kantoren in veertig landen. Steeds meer proberen we dáár te zitten waar de milieuproblemen plaatsvinden, omdat we geloven dat de lokale bevolking zelf het grootste belang heeft om voor zichzelf op te komen en het verschil te maken. Greenpeace-kantoren met meer geld en ervaring, zoals Greenpeace Nederland, werken intensief samen met collega’s in Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Wij leren op onze beurt om met een bredere, niet-westerse blik naar milieuproblemen te kijken. Ons werk gaat immers over mensenlevens, en klimaatverandering maakt – vooral door onze leefstijl – dagelijks slachtoffers onder de armsten in deze wereld. Samenwerken met vele bondgenoten wereldwijd maakt ons bereik en onze milieuwinst groter.’

Wat ging níet goed in 2012?

‘Het aantal donateurs is iets gedaald, naar ongeveer 466.000 mensen. De economische crisis dwingt ons allemaal na te denken over onze uitgaven. Ik ben enorm dankbaar dat zoveel mensen ons steunen in deze moeilijke tijden: elke euro voor Greenpeace is immers een stem voor het milieu. Ik maak dan ook graag gebruik van deze gelegenheid om al onze donateurs te vragen of ze ons nog een mooi kerstcadeau gunnen, in de vorm van een donatie. En het zou helemaal prachtig zijn als ze ook anderen in hun omgeving willen vragen ons te steunen.'

'Ik ben enorm dankbaar dat zoveel mensen ons steunen in deze moeilijke tijden.'

Wat staat er verder op de planning voor 2013?

‘Met de feestdagen op komst willen we onze achterban vragen bewust boodschappen te doen. De nieuwe app van QuestionMark kan mensen daarbij helpen; je kunt er producten mee scannen om te zien hoe ze scoren op onder andere dierenwelzijn en milieu. Een concreet middel dat het mensen makkelijker maakt om duurzaam te kiezen.Komend jaar gaan we grote bedrijven publiekelijk oproepen kleur te bekennen. Hoe groen zijn ze? Hoe duurzaam is hun productieketen? Durven ze afstand te nemen van vervuilende leveranciers als Shell en Essent? Er zijn nu nog té veel bedrijven die groen zeggen en bruin doen. Daar moet een eind aan komen.De uitkomsten van die campagne zijn een mooie aanloop naar een hete zomer, als Shell weer richting Noordpool zal varen. Dit jaar kreeg de multinational net geen vergunning om proefboringen te doen; komend jaar zal het veel spannender worden. Greenpeace zal opnieuw massale protesten organiseren: in het verleden is al gebleken dat je op die manier de wereld in beweging kunt brengen. Shell is straks misschien beter voorbereid. Maar dat zijn wij ook.’

Wil je weten wat Greenpeace in 2012 met de steun van donateurs, vrijwilligers en online actievoerders allemaal heeft bereikt? Klik hier voor het successenovericht op onze website.