magazine / maart 2013

Kleine voetjes met een enorme afdruk

© Andrea Gritter

Dagelijkse wasbeurten, duizenden luiers, om de paar maanden een nieuwe maat kleding: gaan kinderen en een eco-leefstijl wel samen? Greenpeace-redacteur Annemiek Verbeek, moeder van twee jonge dochters, maakt de balans op. Een artikel vol tips voor de milieubewuste (groot)ouder.

Ik at als kind geen uit Nieuw-Zeeland ingevlogen kiwi’s, was voor mijn tweede uit de luiers en kwam in de vakanties nooit verder dan camping Het Grote Bos. Nu zou mijn opvoeding ‘groen’ genoemd worden, maar voor mijn ouders was het gewoon de tijdgeest in combinatie met een beperkt budget. Toch kunnen we wel iets leren van de manier waarop die generatie haar kinderen grootbracht - zonder direct terug te verlangen naar de natte katoenen luiers van toen. Een van de belangrijkste lessen: houd het simpel. Het is heel verleidelijk om groot in te slaan als je zwanger bent, maar het hoeft niet. Onder jonge ouders bestaat een ingenieus recyclingsysteem: ze ruilen kinderwagens, ledikanten, speelgoed en kleding. Vaak zo goed als nieuw, maar wel goedkoper én duurzamer. Ook nu hebben onze meiden (3 en 5 jaar) genoeg aan vier favoriete outfits, puilt hun kamer niet uit van het ongebruikte speelgoed en zijn ze het gelukkigst in onze caravan aan de kust.

5.000 luiers

Kleine babyvoetjes zien er lief uit, maar de ecologische voetafdruk van baby’s is helemaal niet zo schattig. Kijk alleen al naar drie grote milieuvervuilende categorieën: luiers, wasbeurten en eten. Hoe kun je daar milieuwinst behalen en toch nog een beetje comfortabel leven? Luiers zijn een hoofdbreker voor prille ouders met een groen hart. Een kind poept en plast tot het zindelijk is gemiddeld 5.000 exemplaren vol. Toen ik zwanger was van mijn eerste dochter hebben we wel nagedacht over katoenen luiers. Eventjes. Eerlijk: het leek ons te veel gedoe. En dus werden het wegwerpluiers van een milieuvriendelijk merk. Toch knaagde het groene geweten elke keer dat een bomvolle zak in de container verdween.

Grote wasjes

Een kind besmeurt bij voorkeur zijn wijde omgeving. Eén wasbeurt per dag is een voorzichtig gemiddelde, zéker in het eerste jaar. Biologische wasmiddelen blijken helaas niet altijd opgewassen tegen de zure melk- en poepvlekken. Dat werd dus, bij ons in ieder geval, tijdelijk een ander merk. Met één kind overleefden we al dat gewas zonder droger. Maar na de komst van dochter twee en de verhuizing naar een woning zonder eigen buitenruimte, deden we opnieuw een concessie: we besloten een droger te kopen. Een droger is voor de milieubewuste mens het Grote Kwaad - de grootste energieslurper die er is. Met het schaamrood op de kaken bestelden we het apparaat. De zuinigste (en duurste) die er was. Dat dan weer wel.

Vers en makkelijk

Kleine kinderen een voedzame maaltijd voorzetten, hoeft niet ingewikkeld te zijn, al doen reclames voor speciaal kindervoedsel ons graag anders geloven. In de melkfase is borstvoeding het milieuvriendelijkst, daar komt geen fabriek of verpakkingsmateriaal aan te pas. Ook poedermelk bestaat in biologische varianten en na de eerste kwetsbare weken hoef je flesjes echt niet na elk gebruik in de magnetron te steriliseren. Vanaf hun eerste verjaardag kunnen kinderen met de (seizoens)pot mee-eten. De keren dat onze dochters uit een potje aten, zijn op de vingers van twee handen te tellen. Vers en zelfgemaakt is lekkerder, gezonder en duurzamer. Onderweg of op bezoek kan een kant-en-klaarmaaltijd wel een uitkomst zijn, maar ook hierin heb je biokeuze genoeg.

Wedstrijd

Houd het simpel - dat credo vat mijn eigen jeugd wel zo’n beetje samen. Mijn ouders hadden minder keuzemogelijkheden, minder budget en leefden daardoor bijna vanzelfsprekend duurzaam. Ook onze generatie kan het simpel houden, maar niemand hoeft een 100 procentscore te halen; groen opvoeden is gelukkig geen wedstrijd. Als er aan het eind van ons budget nog een stuk maand over is, kopen wij ook wat minder duurzaam. En een gezin dat kiest voor een Thais strand in plaats van de camping bij Castricum kan de rest van het jaar zuinig met energie omgaan, weinig spullen kopen en biologisch eten. Zoals Yvo, de jonge vader op de cover van deze GPM, het verwoordt: ‘Kies de opvoeding die bij je past. Dan kost het weinig moeite.’

Klikken, lezen, krijgen, kopen

Tips voor groen opvoeden: ecomama.nl, mamagreen.nu

Duurzame blij(ere) doos: babybegood.nl

Wasbare luiers: kaatjekatoen.nl, totsbots.com

Kleding: krijgdekleertjes.nl (ruilsite), musjes.com, blijblij.com

Speelgoed: speelotheken.nl, tweedehandsspeelgoedshop.nl

Weetjes:

- Met de auto heen en weer rijden tussen Amsterdam en de camping in Castricum veroorzaakt 22 kilo CO2-uitstoot. Ter vergelijking: tijdens een retourtje Schiphol-Bangkok is elke passagier goed voor 8.400 kilo CO2-uitstoot.

- Voor badderen in een babybadje heb je ‘slechts’ 25 liter water nodig, in een groot bad is dat meer dan 100 liter. Samen douchen is knus en efficiënt en kost maar 60 liter.

- Jaarlijks produceren alle Nederlandse ukkies samen 185 miljoen kilo luierafval. Dat is gemiddeld 5.000 luiers per kind, totdat het zindelijk is.

- Voor 1 kilo poedermelk is gemiddeld 9 liter onbewerkte melk nodig. Voor 180 cc babymelk wordt circa 3 liter water verbruikt: bij de productie van poedermelk, de bereiding van het flesje en de afwas.

- Een wasbeurt kost ongeveer 1 kWh aan elektriciteit en bijna 60 liter water. Een was draaien op 40 in plaats van 60 graden scheelt de helft in energieverbruik.

- 4 keer per week de droger aan kost per jaar zo’n 470 kWh aan elektriciteit - maar liefst 7 procent van het jaarlijkse energieverbruik van een gemiddeld gezin.