magazine / september 2014

Het 'complot' van Greenpeace India

© Vivek M. / Greenpeace

‘Greenpeace is onderdeel van een geheime westerse agenda die de economie van India wil dwarsbomen.’ Deze bizarre beschuldiging circuleert sinds juni in Indiase media dankzij een gelekt rapport van de Nationale Inlichtingendienst. 

Op 11 juni kopte The Indian Express: 'Greenpeace, een bedreiging voor de economische veiligheid van India.' Wat een gewone werkdag moest worden voor de medewerkers van Greenpeace India, werd het begin van een onverwachte mediastorm. Het landelijke dagblad had delen van een geheim onderzoeksrapport in handen, opgesteld door de Nationale Inlichtingendienst in opdracht van het Indiase ministerie van Binnenlandse Zaken. Volgens dit rapport speelt Greenpeace India een toonaangevende rol in een gecoördineerde campagne tegen de uitbreiding van de energieproductie in India. De media doken massaal op het verhaal. Een week later lekte een tweede rapport uit. 'Ik heb nog nooit in mijn leven aan zo veel televisieprogramma's en interviews meegewerkt’, zegt Samit Aich, directeur van Greenpeace India.

Dekmantels en landverraad

Greenpeace India organiseert en ondersteunt lokale protesten die nieuwe projecten rond kernenergie, steenkoolwinning en genetische modificatie willen afremmen of zelfs stoppen, schrijft de inlichtingendienst. Tot zo ver niets opzienbarends. Maar de achterliggende motivatie van Greenpeace heeft volgens de inlichtingendienst niets te maken met klimaat of milieu; het eigenlijke doel van de protesten zou zijn het dwarsbomen van de Indiase economische ontwikkeling. De ijverige inlichtingenmedewerkers suggereren bovendien dat Greenpeace onderdeel is van een groter plan om India afhankelijk te houden van het westen. Zo zou Greenpeace India onder meer financiële steun krijgen van de EU en is de werving van donateurs slechts een dekmantel om deze buitenlandse betrokkenheid te verhullen. Kortom, Greenpeace vormt een bedreiging voor 'de nationale economische veiligheid'. 

Terwijl Greenpeace-medewerkers vanuit verschillende hoeken werden uitgemaakt voor landverraders, vroeg Greenpeace India het ministerie om uitleg en een officieel exemplaar van de rapporten. Binnenlandse Zaken reageerde niet op de verzoeken, maar trok al wel conclusies: enkele dagen na de publicatie werden alle buitenlandse transacties aan Greenpeace India geblokkeerd.

Verontwaardiging

Pas na een maand kwam het ministerie met een korte reactie in de pers, maar de vragen die Greenpeace India publiekelijk over het rapport stelde bleven onbeantwoord. Ook ontbrak een toelichting bij de cijfers in het rapport. Dit stelt dat de protestacties rond kolenmijnen en kerncentrales verantwoordelijk zijn voor een daling van 2 à 3 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Cijfers die haaks staan op een eerdere studie van de Wereldbank, die concludeert dat het bbp van India juist daalt door de aantasting van het milieu. 

Greenpeace India is verontwaardigd over de valse beschuldigingen en het gebrek aan transparantie van de regering. 'Het lijkt erop dat de overheid een oordeel heeft geveld op basis van de bevindingen van zeer twijfelachtige onderzoeken en verhalen in de media. Onze jaarverslagen tonen duidelijk aan dat onze eigen fondsenwerving geen "dekmantel" is, maar goed voor 61 procent van onze inkomsten dankzij ruim 3 miljoen donateurs,' verklaart de organisatie in haar reactie

'Greenpeace India heeft zich aan alle wetten gehouden en herhaaldelijk aangegeven dat ze openstaat voor kritisch onderzoek. Gezien het gebrek aan communicatie vanuit de regering kunnen we alleen maar aannemen dat de overheid probeert Greenpeace India in diskrediet te brengen, om zo de kolen- en kernindustrie ruim baan te kunnen geven.'

India kiest voor steenkool

De inlichtingendienst benadrukt in het rapport niet voor niets de aantasting van de Indiase soevereiniteit en de huidige energieproductie. India beschikt over omvangrijke steenkoolvoorraden, maar kampt tegelijkertijd - zeker in de zomermaanden - met grote energietekorten. De overheid probeert dit op te vangen met gereguleerde black-outs die echter elk jaar weer tot protesten leiden. Op langere termijn, in 2050, wil de regering 25 procent van de energie uit kerncentrales halen, ondanks de bekende veiligheidsrisico’s en vervuiling. Op dit moment zijn 21 kerncentrales actief in India, bouwt het land 7 nieuwe centrales en staan er nog eens 36 in de planning. 

Totdat deze centrales af zijn, zet India in op de aanleg van nieuwe kolenmijnen. Een 'oplossing' die niet alleen veel CO2-uitstoot en watervervuiling veroorzaakt, maar ook nog eens is gepland in bosgebieden waarvan tienduizenden mensen en dieren afhankelijk zijn. In het inlichtingenrapport staat niets over deze achtergrond van de protesten. Ook de alternatieven die Greenpeace India ontwikkelt komen in het rapport niet voor – zoals het zonnedorp dat de organisatie in juli presenteerde (zie ook: Kort). 

Twee andere grote pijlers onder de Indiase economie zijn de genetische manipulatie van landbouwgewassen en de bloeiende, maar vervuilende IT-sector. De laatste zal volgens de inlichtingendienst het volgende ‘doelwit’ van Greenpeace zijn.

Niet de eerste keer

Dit soort beschuldigingen aan het adres van internationale ngo’s is niet nieuw. In 2012 werden verschillende organisaties, waaronder het Nederlandse Cordaid, ook verdacht van deze vorm van ‘landverraad’. Toen ging het vooral om organisaties die zich verzetten tegen oliewinning, kernenergie en gentech. India stelde enkele buitenlandse organisaties onder verscherpt toezicht of trok hun FCRA-registratie (Foreign Contribution Regulation Act) in. Zonder deze registratie is het niet toegestaan geld te ontvangen uit het buitenland. 
In de inlichtingenrapporten van juni worden meer dan twintig ‘antinationale’ ngo’s en individuele milieu- en mensenrechtenactivisten genoemd, maar de analyse gaat vooral over het 'grootse India-plan' van Greenpeace India. Een van de conclusies is dat de FCRA-registratie van Greenpeace India moet worden herzien. Transacties vanuit Greenpeace International staan inmiddels onder verscherpt toezicht. 'Dit betekent dat we geen bijdragen van Greenpeace International krijgen, tot elke afzonderlijke storting is goedgekeurd, wat maanden kan duren. Het is een langzaam wurgmodel, bedoeld om onze budgetten te verkleinen’, vertelt Samit Aich.

Haatmail en hoop

De onwaarheden die het rapport verkondigt, maar ook de hatelijke e-mails en telefonische bedreigingen die erop volgden, laten de medewerkers niet onberoerd. Campagneleider Nagesh Anand vraagt zich in zijn blog af: 'Hoe moet ik omgaan met de bewering dat ik antinationaal ben? Hoe moet ik omgaan met de bewering dat ik een marionet van het buitenland ben?' Maar Greenpeace India kreeg ook veel steunbetuigingen. Ngo’s, milieu- en mensenrechtenactivisten en prominente Indiërs keerden zich tegen de beweringen van de inlichtingendienst. Zelfs voormalig milieuminister Jairam Ramesh, die tijdens zijn regeerperiode regelmatig met Greenpeace India in de clinch lag, weersprak het rapport openlijk. In de media werden steeds meer kritische vragen gesteld over de beschuldigingen en de ware bedoelingen van het ministerie. En in juni kreeg Greenpeace India er maar liefst 300.000 nieuwe donateurs bij: Indiërs die zo hun vertrouwen uitspraken in het werk van Greenpeace.

Toch is het nog te vroeg om opgelucht adem te halen. 'De stortvloed van negatieve berichten is voorlopig afgenomen', zegt Samit Aich. 'Maar het is een duidelijke indicatie voor wat het geweldloze protest in India de komende weken, maanden en jaren te wachten staat, in het bijzonder voor Greenpeace India.' Hoe waar deze woorden zijn bleek op 30 juli, toen twee Greenpeace-actievoerders in het holst van de nacht van hun bed werden gelicht. Zij protesteerden samen met bewoners van de Mahan-bossen tegen de bouw van een kolenmijn die hun leefgebied onherstelbaar zal verwoesten. Eerder nam de politie de signaalversterker en zonnepanelen in beslag, waarmee Greenpeace de dorpsbewoners hielp om miljoenen Indiërs op de hoogte te brengen van hun protesten. De zoveelste pogingen tot intimidatie, aldus Greenpeace India . Het weerhoudt haar er niet van om – gesteund door honderdduizenden donateurs – door te gaan met haar werk voor een groene toekomst in India.

Update: Het hooggerechtshof in India heeft eind september de toewijzing van 214 kolenmijnlocaties ongeldig verklaard omdat de stukken land inderdaad illegaal ‘verkregen’ zijn. Dankzij deze overwinning blijven meer dan 400.000 bomen in Mahan voorlopig overeind staan.