magazine / september 2014

Rozen kweken met de natuur als bondgenoot

©Greenpeace/Nils Schoonhoven

Biologische bloemen kun je op veel plaatsen kopen, maar biologische rozen? Toch zijn ze er wel: De Bierkreek in Zeeland kweekt zijn rozen met hulp van de natuur. En met een flinke portie lef en geduld.

Klik hier voor het filmpje Hans van Hage en Geertje van der Krogt vertellen hoe ze met behulp van de natuur sterke rozen kweken.

Onder zijn korte broek staan de krassen op zijn benen, zijn huid is zongebruind. Hans van Hage is duidelijk een buitenman. De voormalige boswachter stapt met rustige passen tussen de rozen door, sigaar in zijn mond, hoed op. Samen met zijn vrouw Marianne Lundahl en het bevriende stel Eric de Milliano en Geertje van der Krogt runt hij de enige biologisch gecertificeerde rozenkwekerij in Nederland: De Bierkreek.

Van Hage is niet vies van beestjes: bladluizen, wespen, rupsen en salamanders, ze zijn welkom op het erf. Allemaal hebben ze een functie bij De Bierkreek. 'Als je chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt, sterven ook bijen en andere nuttige insecten', legt hij uit. 'Bladluizen zitten op rozen, omdat ze daar horen. Ze worden vanzelf weer opgegeten door andere dieren, zoals lieveheersbeestjes. Als mensen zo’n gestippeld beestje zien, worden ze euforisch. Maar bij een rups denken ze: "Gadver, wat een vies beest." Terwijl die insecten net zo veel nut hebben.’ Om nuttige beestjes te lokken, heeft Van Hage een akkerrand aangelegd op twee meter van zijn rozen. Sluipwespen, zweefvliegen en andere insecten zoemen hier door het groen.

Vreugdesprongetje

Verspreid over het erf staan kleine houten huisjes verstopt tussen het groen, waarin vogels en andere dieren een eigen plekje vinden. Van Hage trekt een mezenkastje open. Hij fronst. Op de bodem ligt een bedje overblijfselen van oorwurmen. 'Kijk, de natuur doet toch waar ze zelf zin in heeft. Blijkbaar hebben oorwurmen hier een rustig plekje gevonden om te vervellen.' Als hij een paar meter verderop een vlinderkastje opentrekt, maakt de kweker zowaar een vreugdesprongetje. 'Oh, dat is mooi zeg!' Op de binnenkant van de deksel kruipen enkele Franse veldwespen over een wespennest. Gefascineerd tuurt de rozenboer naar het aangevreten gebladerte achter het kastje.

'Hier zitten veel rupsen, daar hebben de wespen hun plek slim op uitgekozen. Wespen zijn de beste rupsenbestrijders die er zijn.' 

Het vereist wel lef om biologisch te werk te gaan, weet Van Hage uit ervaring. 'Als je rupsen van je rozenbladeren ziet eten, moet je ze durven laten zitten. Even op je tanden bijten tot de wespen komen.'

Van Hage tuurt in de lucht waar twee torenvalken zweven. 'Dankzij hen hebben wij geen muizenvraat in de wortels. Kikkers maken zich nuttig door insecten te eten. Egels genieten van de slakken en één mezenpaar kan duizenden rupsen eten. De natuur is zo complex dat ik niet kan zeggen hoe het precies werkt. Maar ik weet wel dát het werkt.'

Dak vol zonnepanelen

Ondertussen staat Van Hage geleund tegen zijn legergroene terreinwagen. 'Ik ben niet roomser dan de paus. Ik rook, ik zuip en mijn auto doet hetzelfde,' erkent hij. 'Maar wij werken zoveel mogelijk CO2-neutraal. Het dak van de schuur is volledig bedekt met zonnepanelen die twee huishoudens, de koelcel en een elektrische auto van stroom voorzien. Aan de deur van het kantoortje hangt een bordje: Natuurlijk zijn wij open. De deur is alleen dicht om energie te besparen.'

'Bij de productie van kunstmest wordt ontzettend veel CO2 uitgestoten', weet Van Hage. 'Daarom gebruiken wij natuurlijke mest. Daarin zitten nuttige spoorelementen als magnesium en zink. Die mest is een stuk duurder. En onze rozen groeien langzamer – zeker vergeleken bij kwekers die kassen gebruiken. Maar ze worden wel sterker. Onze rozen ontwikkelen meer weerstand, waardoor ze beter bestand zijn tegen schimmels.'

Sterke rozen hebben geen gif nodig

De Bierkreek heeft wel duizend rozensoorten. Van Hage pakt een aangetast blaadje van een zandkleurige roos. 'Deze heeft sterroetdauw, een schimmel. Die gaat het niet meer redden. Maar door te experimenteren houden we steeds meer soorten over die overleven zonder bestrijdingsmiddelen.' Ook chemische schimmelbestrijders, zogeheten fungiciden, zijn uit den boze bij De Bierkreek. 'Schimmels hebben een functie. De bodem wordt zwak zonder schimmels en dat verlaagt de weerstand van gewassen.'

Van Hage wijst op een rij vuurrode rozen. 'Dat is mijn lievelingsroos, de Zeelandia. Gangbare rozen zijn misschien wel mooi, maar ook ziek, zwak en misselijk. Ze redden het alleen tot in de winkel dankzij chemicaliën.' Sterke rozen zoals de Zeelandia kunnen op eigen kracht overleven. 'Daarmee kan ook de gangbare kweker aan de slag', zegt Van Hage. 'Spuiten is dan helemaal niet nodig. Het zou goed zijn als consumenten naar onbespoten rozen zouden vragen.'

Lees hier meer over de bijvriendelijkste tuinen van Nederland.