magazine / december 2014

Feestdagen midden op de oceaan

Esperanza

Esperanza

© Christian Aslund/GP

Kerst en Nieuwjaar kennen uitgesproken fans én mensen die minder hebben met lekker eten, familiebezoekjes en vuurwerk. Maar hoe zou u het vinden om, ver van huis en haard, kerst ergens midden op de oceaan te vieren? Elk jaar weer kiezen bemanningsleden van de Rainbow Warrior, de Esperanza en de Arctic Sunrise voor de milieucampagnes van Greenpeace, terwijl anderen thuis of bij vrienden rond een feestelijk gedekte tafel zitten. Als twee Greenpeace-schepen Nederland aandoen, stapt GPM aan boord om de bemanning te vragen: waarom doen jullie dat eigenlijk?


Boven het geronk van de stationair draaiende motor kun je, als je goed luistert, een jazzmuziekje horen. De klanken komen diep uit de buik van de Esperanza die samen met de net gerepareerde Arctic Sunrise in de Amsterdamse haven is aangemeerd. In het ruim bevindt zich de radiokamer: een kleine ruimte vol elektronische kastjes en aan de muur een grote wereldkaart. Hier bereidt Mir Rodriguez (40) zich voor op het vertrek van het actieschip. Dat levert vooralsnog een hoop geruis en gepiep op. ‘We doen nog even wat testjes’, verklaart de radio-operator.

Onze schepen maken het verschil
De negentien mannen en vrouwen zullen de feestdagen en hun familie natuurlijk missen. ‘Maar dit werk is te belangrijk’, stelt kapitein Mike Fincken nuchter vast. ‘Iemand moet het doen, zo simpel is het. Het milieu viert ook geen kerst of oud en nieuw.’ En dus zijn deze kapitein en zijn bemanning, terwijl u dit leest, tijdens de feestdagen onderweg naar een ‘plaats delict’ – ergens op de wereld waar het milieu geweld wordt aangedaan.

Al meer dan veertig jaar zet Greenpeace schepen in voor haar vreedzame protesten, met steun van vele donateurs. Mike vaart al sinds 1996 voor Greenpeace. Eerst als matroos op de Moby Dick, de MV Greenpeace, de Arctic Sunrise en de Esperanza. Tien jaar later, hij was inmiddels kapitein, werd de Rainbow Warrior ‘zijn’ schip. En nu zet hij weer koers richting wereldzeeën met de Esperanza. Mike weet uit ervaring hoeveel verschil de schepen kunnen maken voor milieucampagnes. ‘Dankzij onze schepen en rubberboten kunnen we overal ter wereld milieuproblemen aanpakken.’ Hij noemt moeiteloos een paar voorbeelden uit het afgelopen jaar: ‘Begin mei voeren de Esperanza en de Rainbow Warrior naar Rotterdam om een Russische olietanker te verhinderen zijn Noordpoololie te lossen. De olie kwam aan land, maar door de actie stond de Noordpool weer in het brandpunt van de politiek; de media-aandacht was overweldigend!’

De Rainbow Warrior toerde vervolgens langs de hele Middellandse Zeekust, van Bulgarije tot Griekenland, waar Greenpeace duurzame energie op de kaart zette en actie voerde tegen de zwaar vervuilende kolenindustrie. ‘Onze actievoerders hielpen Griekse dorpsbewoners hun olijvenboomgaarden te beschermen toen die plaats moesten maken voor een kolenmijn. En ze zeilden Venetië binnen om de aandacht te vestigen op de zeespiegelstijging die deze prachtige stad bedreigt.’

Bijzondere gasten

De Esperanza bracht Greenpeace intussen naar het hoge noorden om te protesteren tegen olieboringen in het Noordpoolgebied. Mike: ‘Vanaf ons schip beklommen actievoerders boorplatforms en filmden ze de schoonheid van natuurgebieden als Bear Island, dat verwoest zal worden als de olieboringen uit de hand lopen.’
In september kwamen twee bijzondere gasten aan boord van de ‘Espy’, zoals de bemanning haar liefkozend noemt. President Anote Tong van het eiland Kiribati in de Stille Oceaan wilde met eigen ogen het verband zien tussen de smeltende gletsjers en de stijgende zeespiegel waardoor zijn land verdrinkt. En Yep Saño, de Filipijnse onderhandelaar die tijdens de grote VN-klimaatconferenties geschiedenis schreef door zijn emotionele oproepen om iets te dóen, terwijl in zijn thuisland mensen stierven door extreem orkaangeweld. Vanaf de Esperanza vroeg hij politieke leiders opnieuw om daadkracht tegen klimaatverandering.

Zo’n reis, die veel media-aandacht trekt, is alleen mogelijk dankzij onze schepen. Met de Esperanza, maar vooral met onze ijsbreker Arctic Sunrise kunnen we tot diep in de ijzige gebieden doordringen. ‘Op weg naar de Noordpool onderzochten we de gevolgen van seismische testen door het Noorse staatsoliebedrijf voor dolfijnen en walvissen. Als je die langs je schip ziet zwemmen... dan vraag je je niet meer af waarom je met kerst op het water zit’, verzekert Mir Rodriguez. ‘Doordat wij de riskante proefboringen filmden en op de Noorse tv lieten zien, kwam daar een eind aan.’

Internationale smeltkroes
In de Amsterdamse haven draait machinist Erik Mekenkamp (40) een shaggie in het ruim van de Arctic Sunrise. Naast hem staat matroos Rita Ghanem (41). Erik blijft deze kerst thuis, maar Rita vindt het fijn om aan boord te zijn tijdens de kerstdagen. ‘Mijn broer woont in de VS en mijn ouders leven niet meer. De crew is mijn familie en het schip is mijn thuis.’ De Nederlander en de Libanese vertegenwoordigen slechts twee van de vele nationaliteiten die meevaren op de Arctic Sunrise en de Esperanza. Mir Rodriguez komt uit Panama en Mike Fincken is geboren in Zuid-Afrika.

De Greenpeace-schepen zijn stuk voor stuk culturele smeltkroezen. Logisch, voor een internationale organisatie die de hele wereld tot haar werkterrein rekent. Toch vieren ze straks allemaal samen Kerstmis. Hoe gaat dat? Mir reageert verbaasd: ‘Goed, natuurlijk. Religie speelt in ons feest geen rol. Wij hebben op het schip een eigen traditie: Secret Santa. Vlak voor kerst trekken we allemaal lootjes. Even later verrassen we elkaar met de gekste cadeautjes die we aan boord improviseren.’

Mike vult aan: ‘We vormen een hechte gemeenschap. We komen de dagen heus wel door.’ Hij grijpt onder de kussens van de rode bank en tovert wat slingers en een heuse kerstboom tevoorschijn. Lachend: ‘Wie dit jaar voor Kerstman gaat spelen, is nog de vraag.’