magazine / december 2015

Afscheid van een actievoerder

'Ik ruil slechts mijn titel in voor een veel krachtiger, die van vrijwilliger’

'Ik ruil slechts mijn titel in voor een veel krachtiger, die van vrijwilliger’

©Denis Sinyakov/Greenpeace

Bijna zes jaar lang was Kumi Naidoo het internationale gezicht van Greenpeace. Welbespraakt en eigenzinnig zette hij de organisatie begin 21ste eeuw op het spoor van klimaat en rechtvaardigheid. In GPM kijkt hij terug: ‘Hoe harder we worden bestreden, hoe duidelijker het is dat we op de goede weg zitten.’

KUMI, WELK DOEL STELDE JE JEZELF ALS INTERNATIONAAL DIRECTEUR VAN GREENPEACE?

‘De mensen die de hoogste prijs betalen voor overconsumptie en milieuvervuiling zijn telkens weer degenen die er het minst van profiteren. Het overbruggen van de kloof tussen milieu en ontwikkeling was daarom een van mijn belangrijkste voornemens. Bij Greenpeace werd me pas echt duidelijk hoe schrijnend het is: vrouwen die niet langer kunnen vissen langs de Afrikaanse kust om hun gezin te voeden, omdat Europese fabrieksschepen de zee hebben leeggevist. En dorpen in India die geplunderd worden door de kolenindustrie.’

'Burgerlijke ongehoorzaamheid is onmisbaar als je fundamentele 
onrechtvaardigheid wilt aanpakken'

HOE HEB JE DIE BRUG IN DE PRAKTIJK GESLAGEN?

‘Klimaatrechtvaardigheid is steeds meer de leidraad van onze organisatie geworden. We combineren daarvoor het beste uit ons verleden, bewustzijn vergroten en actie voeren, met het beste uit het heden, netwerken en massa’s mobiliseren. Ons werk voor schone energie in India is daarvan een goed voorbeeld. Zo leverden we schone energie aan 3.000 mensen in het dorp Dharnai met behulp van een kleinschalig zonne-energienetwerk. Je kunt je afvragen: was dit nou een milieucampagne of een ontwikkelingscampagne? Allebei dus. We toonden aan dat een groen alternatief voor kolen haalbaar is. En dat dit alternatief niet duur en naïef is, of opgedrongen door mensen die de werkgelegenheid in gevaar brengen.’

KLIMAATRECHTVAARDIGHEID LIGT NU AAN DE BASIS VAN ALLE GREENPEACE-CAMPAGNES; EEN MIJLPAAL VOOR DE ORGANISATIE. WAT WAS JE PERSOONLIJKE HOOGTEPUNT?

‘Greenpeace haalde me meer dan eens uit mijn comfort zone. En dat is natuurlijk het moment dat je het meest over jezelf leert: als je de grens tussen moed en angst nadert, en persoonlijke risico’s moet afwegen tegen je opvattingen over wat goed is. Wat ik nooit zal vergeten, is dat we een gerechtelijk bevel negeerden en toch het boorplatform Leiv Eiriksson van Cairn Oil in Groenland bezetten. Ook beklommen we het boorplatform van Gazprom in de Barentszzee, waar de Arctic 30 een jaar later gearresteerd zouden worden. Ik was een van de tientallen actievoerders op die boorplatforms en ik ben er trots op dat we de voorhoede vormden in een beslissende strijd van onze tijd. Deze herinnering is des te mooier, doordat eerst Cairn en nu ook Shell zijn gestopt met olieboringen bij de Noordpool. Nog mooier is het als ook Gazprom dit voorbeeld volgt.’

IN ZES JAAR TIJD IS ER VEEL GEBEURD. WAT IS JE HET MEEST BIJGEBLEVEN?  

‘Waar zal ik beginnen? Bij de afspraken met tientallen grote kledingmerken om gifstoffen uit hun productieketens te bannen? Het akkoord met Facebook om hernieuwbare energie toe te passen? Of dat we de slagkracht hebben vergroot van Greenpeace-kantoren waar nog een harde strijd voor een beter milieu moet worden geleverd, zoals in China, Brazilië en Zuidoost-Azië? Of ons gevecht voor het behoud van de Noordpool? Het stoppen van de olieboringen daar is een van de belangrijkste doelen die we op dit moment hebben. Als ik zie wat we inmiddels hebben bereikt, wat het resultaat is van deze milieubeweging die door miljoenen wordt gesteund, dan ben ik ontzettend trots dat ik hiervan deel mocht uitmaken. In een organisatie met lef gaan natuurlijk ook dingen mis. Een dieptepunt was voor mij het moment dat ik de - terecht - boze menigte in Nazca onder ogen kwam en werd bekogeld met eieren. Ik vind het pijnlijk om te beseffen dat we zo onachtzaam zijn omgegaan met een heilige plaats.’ LEES VERDER >  

WIE IS KUMI NAIDOO?
Geboren in 1965 in Zuid-Afrika * verbond zich aan de anti-apartheidstrijd * vluchtte in ballingschap naar Engeland * studeerde in Oxford sociale politicologie * keerde in 1990 na de vrijlating van Nelson Mandela terug naar Zuid-Afrika en werkte aan initiatieven op het gebied van onderwijs, ontwikkelings-


samenwerking, sociale rechtvaardigheid * werd medeoprichter van Global Call to Action Against Poverty en de Zuid-Afrikaanse ngo-coalitie Sangcoco * secretaris-generaal van CIVICUS, de wereldaliantie voor burgerparticipatie * internationaal directeur van Greenpeace.