magazine / juli 2016

Elektrisch rijden

© Greenpeace / Gerda Horneman

Verkeer en vervoer zijn in Nederland verantwoordelijk voor 20 procent van de totale CO2-uitstoot. Groener transport kan onze uitstoot dus behoorlijk omlaag brengen. Wist je dat elektrische auto’s nóg een belangrijke rol spelen in de omslag naar schone energie? Als energieopslag!

Vraag je Joris Wijnhoven, campagneleider klimaat en energie voor Greenpeace, wat de duurzaamste manier is om van A naar B te komen, dan antwoordt hij: te voet of per fiets. Voor lange afstanden is het openbaar vervoer nog steeds de groenste keuze. Zelf rijdt Joris geen auto: 'Ik heb niet eens een rijbewijs.' Dat maakt zijn enthousiasme over de ontwikkelingen in de elektrische auto-industrie niet minder groot. 'We hoeven auto's niet compleet uit te bannen. In 2050 rijden volgens ons Energie revolutiescenario nog 8 miljoen auto’s rond in Nederland. Maar dan wel emissievrij.'

NEDERLAND AAN KOP 

In Europa loopt Nederland samen met Noorwegen voorop in de introductie van elektrisch
rijden. In 2015 reden hier zo'n 90.000 elektrische auto’s rond, waarvan 10.000 volledig
elektrisch, twee keer zoveel als het jaar daarvoor. Die koppositie hebben we volgens Joris te danken aan drie factoren: ‘In Nederland rijden we vooral korte afstanden en hebben we geen dwarsliggende auto-industrie, zoals in Duitsland, Frankrijk en Italië. Tot slot zijn er, mede dankzij onze invloed op het Energieakkoord, gewoon goede afspraken over gemaakt: in 2050 moeten alle personenauto's in Nederland CO2-neutraal rijden.’ Volgens het Energieakkoord moeten in 2020 200.000 elektrische auto's op de Nederlandse wegen rondrijden, zo'n 2,5 procent van het totale aantal auto's. In 2025 moeten dat er al een miljoen zijn. Dat streven leek bij de ondertekening nog erg ambitieus, maar als de huidige stijging doorzet is het goed haalbaar. Dat is mooi, want de verkeerssector heeft nog een inhaalslag te maken, volgens Joris. 'Ondanks alle innovatie is de CO2-uitstoot door personenverkeer in de afgelopen decennia nauwelijks verminderd.' 

VEHICLE-TO-GRID: DE AUTO ALS BATTERIJ VOOR DE WIJK 

Als de explosieve groei van elektrisch verkeer doorzet, kan dat niet alleen de CO2-uitstoot van personenverkeer flink verminderen. Wanneer het netwerk van elektrische auto's slim wordt ingezet, worden onze heilige koeien belangrijke opslagpunten voor groene energie. Dat lost een bekend probleem van schone energie op: de schommelende beschikbaarheid. Op een zonnige middag met flink veel wind wordt meer groene stroom opgewekt dan we op dat moment nodig hebben. De pieken in energiegebruik liggen juist in de ochtend en de avond. Als we ook in die piekmomenten onafhankelijk willen zijn van fossiele energiebronnen, moeten we het energieoverschot van zo'n zonnige, winderige middag kunnen opslaan. Dat kan in elektrische auto’s.

Hoe werkt dit? Auto’s staan gemiddeld 95 procent van de dag stil, bijvoorbeeld tijdens
werktijd. Als we ze in die tijd via slimme laadpalen aan het (lokale of regionale) elektriciteitsnetwerk koppelen, kan de energie die nog in de accu zit terugvloeien naar het net. Zo kan die ergens anders gebruikt worden. Of de lege accu kan tijdelijk overtollige zonne- en windenergie opslaan: via de laadpaal worden ze bijvoorbeeld gekoppeld aan zonnepanelen op de daken van omliggende gebouwen. Met dit Vehicle-to-Grid-systeem kan het wagenpark dat rond een gemiddeld kantoor geparkeerd staat de groene stroom voor de printer en de koffieautomaat leveren. Ook op een bewolkte, windstille dag. Bang voor een lege accu hoeven we niet te zijn. Apps waarmee je als bestuurder aangeeft hoe laat je weer op pad gaat, zijn al op de markt; de accu laadt dan op tijd weer op. Vehicle-to-Grid is geen science fiction: de eerste kleine energienetwerken, waarbij elektrische auto’s duurzaam opgewekte stroom opslaan, bestaan al in onder meer Amsterdam en Utrecht. 

DE STEKKER IS NIET ZALIGMAKEND

Om de groei van het elektrisch rijden op gang te houden, moeten we hierin volgens Joris blijven investeren. ‘De hoge prijs van de auto’s maakt elektrisch rijden nu nog iets voor de elite. Vooral de accu is duur, maar ik verwacht dat die snel goedkoper en beter wordt. Het oplaadnetwerk moet ook de ruimte blijven krijgen om te ontwikkelen: meer palen en palen die sneller opladen. Daarnaast moeten we kritisch blijven kijken naar de uitstootnormen die we fabrikanten opleggen.’ Gaan we het klimaat redden als we allemaal overstappen op elektrisch rijden? Dat niet, maar het draagt zeker bij. Volgens het Energie[r]evolutiescenario moeten we óók minder kilometers maken en bijvoorbeeld vliegverkeer vervangen door lightrail: snel en licht vervoer per spoor. Voor grotere auto’s en bedrijfsauto’s zal ook waterstof als energiedrager nodig zijn - voorwaarde is wel dat de waterstof is gemaakt met schone energie. Als we voldoende investeren in deze ontwikkelingen, kan al het verkeer in Nederland volgens de laatste berekeningen van het Energie[r]evolutiescenario in 2050 al fossielvrij zijn.

ELEKTRISCH RIJDEN IN DE PRAKTIJK
Tijdens de VN-klimaattop organiseerde Milieudefensie een fietstocht van Utrecht naar Parijs. Sander van Haasteren van Gaia Nomadic Catering reed mee met een elektrische huurbus om voor ontbijt en avondeten te zorgen. De fietsers reden in zeven etappes naar Parijs. Ik had eerder in een elektrische personenauto's gereden, maar nog ooit in een bus en al helemaal niet grotere afstanden dan van huis naar werk. Deze reis heeft zeker een bepaald niveau van mijn vindingrijkheid gevraagd. De specificaties van mijn model beloofden 100 kilometer op een volle accu, maar in de praktijk was 50 kilometer veiliger. Om energie te besparen, ben ik binnendoor gaan rijden. Zonder radio of 


verwarming, want dat vraagt ook veel stroom. Daar zat ik dan in mijn skibroek op de provinciale weg in Frankrijk de volgende laadpaal te zoeken. 'De kaart met laadpalen die Sander had, bleek niet altijd actueel. Dat bracht hem noodgedwongenbij bijzondere tankpunten. 'In België stond ik met een gewone stopcontactstekker in de stroomvoorziening van de frisdrankautomaat.' Op dit moment is een zakelijke elektrische auto voor Sander nog geen optie. Toch ziet hij ook de voordelen: 'Het is geruisloos en rijdt super snel. Ik waardeer de ontwikkeling, maar wacht tot de auto's en het netwerk verder zijn. Ik las dat Tesla een accu gaat maken waarop je 600 kilometer kunt rijden. Als ze dat nou eens in zo'n bus stoppen...