magazine / september 2016

Afscheid van een civil society activiste

In actie bij het Shell-gebouw in Amsterdam.

In actie bij het Shell-gebouw in Amsterdam.

© Greenpeace / Marten van Dijl

Sylvia Borren was bijna zes jaar directeur van Greenpeace Nederland. Onvermoeibaar en gedreven stónd ze voor de organisatie en haar doelen, aan onderhandelingstafels en tijdens acties. Op 8 september ging ze met pensioen. Vijf mensen vertellen over cruciale gebeurtenissen in Sylvia's leven als Greenpeace-directeur. Sylvia zelf blikt ook terug en legt een opdracht neer voor de nieuwe directie. 

Jasper Teulings is hoofd juridische zaken bij Greenpeace International. Tijdens de gevangenschap van de Arctic 30 in Rusland werkte hij nauw samen met Sylvia.
'Het najaar van 2013 was spannend. Emotioneel. Wat zou de regering doen? De Arctic Sunrise voer onder de Nederlandse vlag en daarom was de Nederlandse overheid dé partij die in het internationale recht iets kon betekenen voor onze mensen. Dat vergde geduld. Sylvia had goede contacten op het ministerie van Buitenlandse Zaken, dat hielp, net zoals minister Timmermans' kennis van Rusland. Gelukkig nam Nederland haar verantwoordelijkheid. De regering won niet alleen het kortgeding bij het Zeerechttribunaal ter onmiddellijke vrijlating van de Arctic 30, maar ook een latere arbitrageprocedure. Die stelde vast dat Rusland onrechtmatig handelde en dat vreedzaam protest op zee mag. Een principiële uitspraak en moreel een enorm belangrijke overwinning. Ik denk dat het enteren van de Arctic Sunrise de wereld ervan heeft doordrongen hoe moedig het is dat mensen hun kwetsbare lijf plaatsen tussen dat wat beschermd moet worden en dat wat de aarde bedreigt. Sylvia heeft een groot rechtvaardigheids- en verantwoordelijkheidsgevoel en stond direct pal achter haar mensen. Dat is essentieel. Alleen dan kunnen mensen als Faiza Oulahsen en Mannes Ubels de risico’s nemen die actievoeren meebrengt.'

 

Als voorzitter van VNO-NCW en vicevoorzitter van de SER was Bernard Wientjes een van de hoofdrolspelers bij de totstandkoming van het Energieakkoord in september 2013. Sylvia zat namens Greenpeace aan de onderhandelingstafel en speelde een cruciale rol.
'Het leek onhaalbaar, een akkoord sluiten. Ik als vertegenwoordiger van een - in de ogen van Greenpeace - conservatieve, milieuvervuilende groep en Sylvia als afgevaardigde van een actiegroep die het bedrijfsleven soms het leven zuur maakt. We wantrouwden elkaar. Tijdens het eerste overleg maakte ik de flauwe opmerking: "Goh, dat is ook de eerste keer dat je via de voordeur binnenkomt, in plaats van via de voorgevel…" Dat het gelukt is kon

Het leek onhaalbaar, toch kwam er een prachtig
akkoord zonder verliezers

alleen maar doordat het wantrouwen uiteindelijk is omgezet in vertrouwen. Vertrouwen dat we er allebei écht uit wilden komen. We hebben twee avonden lang heel persoonlijke gesprekken gevoerd en zo heb ik Sylvia als mens beter leren kennen. Ze is ongelooflijk scherp en gemotiveerd, gelooft met heel haar hart in haar missie. Dat herken ik, ook ik ben tot in mijn ziel overtuigd van de kracht van ondernemerschap. Die passie, in combinatie met de wetenschap dat we er niet uit zouden komen zonder compromissen te sluiten, heeft ons uiteindelijk tot een historisch akkoord gebracht. We hebben beiden onze nek uitgestoken, met als resultaat een concreet plan dat geen verliezers kent. Het perfecte poldermodel." 


Actievoerder en mobilisatiestrateeg Leon Varitimos zat in 2012 samen met Sylvia in de directiekamer van Shell. Die actie leverde veel aandacht op en was onderdeel van een grote internationale campagne om Shell te laten stoppen met boren op de Noordpool.

'Toen we – Sylvia, twee internationale campagneleiders en ik – net in die directiekamer stonden, waren we licht euforisch. Het was gelukt! We blokkeerden de deur met deurstoppers en Sylvia nam plaats aan de directietafel, waar ze een foto van een ijsbeer neerzette. Tijd voor nieuw beleid! Shell zelf hoorde van een journalist dat de directiekamer bezet was en geloofde het eerst niet. "Nee hoor, klopt niets van", zeiden ze, waarna die journalist ons weer belde en vroeg of we even een hoofd uit het raam konden steken. Ik vind het nog steeds een goeie actie én een goede grap. Uiteindelijk opende de politie de deur met een kettingzaag en zaten we kort vast, maar dat was het waard. Wat ik zo stoer vind is dat Sylvia zulke risico’s neemt. Ze heeft een goed gevoel voor humor en weet waarover ze het heeft. Dat boezemt respect in. Uiteindelijk is Shell gestopt met zijn boorplannen bij de Noordpool. De multinational zal het nooit toegeven, maar ik denk dat alle campagnes daar echt aan bijgedragen hebben. Uiteindelijk was er zoveel tegengeluid dat Shell wel moest stoppen.'

 Dankzij het Droomfonds van de Nationale Postcode Loterij kon Greenpeace in 2013 een droom realiseren: Questionmark, een app en organisatie die consumenten vertelt waar hun producten vandaan komen. Directeur Charlotte Linnebank was deel van het team waarmee Sylvia de stichting opzette.

'Sylvia noemt het "the race to the bottom omkeren naar the race to the top": een wereld creëren waarin meer evenwicht is tussen mens, natuur en dier. Daarvoor is transparantie over de dingen die we kopen onmisbaar. Wij hebben hier in het Westen vaak geen idee waar en hoe producten gemaakt worden, onder welke omstandigheden, of er rekening gehouden wordt met mensenrechten en het effect op de natuur en het milieu. Als mensen

Sylvia is niet het type dat de aandacht graag op zichzelf vestigt

zich daarvan wel bewust zijn, maken ze vaak duurzamere keuzes. Sylvia is lid van onze Raad van Advies en we noemen haar ‘de bewaker van de droom’, want die transparantie was voor haar echt een droom. Ik vind het bewonderenswaardig wat Sylvia al heeft betekend voor de maatschappij. Voor de rechten van homo’s en lesbiennes bij het COC, voor ontwikkelingslanden bij Oxfam Novib, voor het milieu bij Greenpeace… Gezien haar indrukwekkende staat van dienst zou ze nog wel bekender kunnen zijn. Anderzijds: Sylvia is niet het type dat graag de aandacht op zichzelf vestigt. Het gaat haar erom dingen voor elkaar te krijgen, niet om eigen gewin. Dat vind ik een hele mooie eigenschap.'

LEES VERDER >