magazine / maart 2017

Alle ogen op de Amazone

©Hivos

NATIONALE POSTCODE LOTERIJ STEUNT DROOMPROJECT
Dankzij de deelnemers aan de Nationale Postcode Loterij gaat dit jaar nog het ambitieuze project 'Alle ogen op de Amazone' van start. Met satellieten, drones en de eeuwenoude kennis van inheemse bewoners gaan we met internationale partners de allesbeslissende strijd aan om het Amazonewoud.

'Waar is het bewijs?', vroeg de ambtenaar aan de inheemse bewoners die opnieuw kwamen klagen over de vervuiling van hun regenwoud door oliemultinational PlusPetrol. 'Hoe weet je dat juist dit bedrijf jullie bos vernietigt?' Inheemse volken proberen hun bossen al eeuwenlang te verdedigen tegen de vele op winst beluste indringers die het op de natuurlijke schatten voorzien hebben. In de afgelopen jaren wist een deel zich, onder aanvoering van jonge leiders, steeds beter te organiseren. Zij komen op voor hun traditionele landrechten, in de rechtszaal en in het bos zelf. Maar de belangen van grote bedrijven en nationale overheden in het regenwoud zijn groot. De strijd is te vaak ongelijk.

RAZENDSNELLE ONTBOSSING

Greenpeace en Hivos delen een droom met negen andere milieu-, mensenrechten- en inheemse organisaties: de laatste intacte bosgebieden redden. Afzonderlijk hebben we allemaal bijgedragen aan de bosbescherming. Bossen zijn afgebakend als inheems eigendom, we hebben rechtszaken gewonnen, mijnbouwbedrijven en houtkappers zijn tegengehouden. Greenpeace boekte grote, invloedrijke successen met het moratorium op de handel in soja waarvoor Amazonewoud is gekapt en de overeenkomst met slachtbedrijven die geen Amazonerunderen meer verwerken. Maar het tempo van de ontbossing blijft duizelingwekkend hoog. We moeten meer doen. Daarom ontwikkelden we het project 'Alle ogen op de Amazone'.

In ons plan is een hoofdrol weggelegd voor de beste bosbeschermers van de wereld: de inheemse volken die daar al eeuwenlang leven. Het regenwoud is hún land. De bomen, rivieren en bodem zijn hun thuis, hun bron van levensonderhoud, hun medicijnkast en spirituele erfenis. Onderzoekers tonen keer op keer aan dat bosgebieden vrijwel onaangetast blijven als inheemse volken daar formeel landrechten hebben: daar is de biodiversiteit het rijkst en de opgeslagen hoeveelheid CO2 het grootst. Dankzij de zorg van inheemse volken kan het regenwoud zijn cruciale ecodiensten - van schone lucht tot zoet water - aan de hele wereld blijven leveren. COICA, de koepel van inheemse federaties in de Amazone, is dan ook een prominente partner in onze coalitie.

SATELLIETEN EN BOSWACHTERS

Het bewijs waar de sceptische ambtenaar om vraagt, is precies de crux van ons project. Om overtuigende bewijzen te kunnen leveren, combineren we twee cruciale informatiebronnen. Sinds 2014 beschikken we dankzij World Resources Institute over satellietbeelden van het Global Forest Watch-platform, waarop je bijna realtime kunt zien waar ontbost wordt. De University of Maryland levert de algo-ritmes en software die de satellietdata automa-tisch analyseren en snel omzetten in waarschuwingen, die naar de lokale gemeenschappen worden gestuurd.

Deze satellietbeelden verbinden we met bewijsmateriaal uit het bos zelf. Onze coalitie ondersteunt de opzet van lo-kale boswachterteams die met smartphones en drones het regenwoud intrekken en daar de bosvernietiging vastleggen. De teams leren hoe ze (digitale) landkaarten kunnen maken, satelliet- en dronebeelden analyseren, gps-coördinaten lezen én de verzamelde informatie veilig opslaan.

VEILIG FILMEN MET DRONES

Met name de drones, waarmee Hivos, Digital Democracy en ISS al eerder experimenteerden, zijn een fantastische aanvulling voor de lokale boswachterteams. Zo kunnen ze zeer scherpe beelden maken - voorzien van tijdstip en gps-coördinaten – van houtkappers of mijnbouwers die hun regenwoud verwoesten. WITNESS en ARTICLE 19 trainen ze om dit zo te doen dat ze zichzelf niet in gevaar brengen én dat hun beelden als bewijsmateriaal standhouden in de rechtszaal. 

Gemeenschappen kunnen wel zelf bewijzen verzamelen, maar geen boetes uitdelen of een formeel opsporingsonderzoek doen. Daarom ontwikkelen we een systeem waarmee lokale boswachterteams direct informatie kunnen uitwisselen met de verantwoordelijke handhavingsinstanties. Onze partner INTERPOL helpt deze instanties waar nodig bij de vervolgstappen, van analyse van alle informatie tot advies bij de aanpak van criminele activiteiten.

WELKE BEDRIJVEN ZIJN VERANTWOORDELIJK?

Onderzoeksteams van Greenpeace en Both ENDS gaan vervolgens op zoek naar de bedrijven die de opdracht gaven voor de bosvernietiging. En naar hun afnemers en geldschieters: de banken en pensioenfondsen die de verwoesting financieren. We brengen alle schakels van de bosvernietiging in kaart en richten felle spotlights op de verantwoordelijken. Alle ogen op de Amazone: niemand zal meer ongezien dit waardevolle regenwoud kunnen vernietigen.

Als de bewijzen op tafel liggen, komen alle partners gecoördineerd in actie om de vernietigers van het regenwoud te stoppen. We overtuigen ze ervan dat het anders moet, nagelen ze aan de schandpaal, schakelen wetshandhavers in, starten een (internationale) rechtszaak of organiseren een wereldwijde campagne. Samen met onze miljoenen supporters dwingen we bedrijven en overheden tot harde afspraken die een einde maken aan de ontbossing.

We zetten de bewijzen ook in voor ons langetermijnwerk: het beïnvloeden van overheden en internationale instanties. Daar maken we ons sterk voor de veiligheid van milieu- en mensenrechtenactivisten, financiering van de lokale boswachters en erkenning van de landrechten van inheemse volken – zodat zij hun bosgebieden effectief kunnen beschermen.

NATIONALE POSTCODE LOTERIJ

In de Nationale Postcode Loterij vonden we een fantastische bondgenoot. Zij steunt de bossencampagnes van Greenpeace al jaren, structureel én in bijzondere projecten als de afbakening van het grondgebied van de Deni in de Amazone. Nu durft de Nationale Loterij haar nek uit te steken voor ons veelbelovende, maar zeer ambitieuze project. In totaal willen we in Brazilië, Peru en Ecuador ongeveer 10 miljoen hectare intact bosgebied beschermen tegen ont-bossing. Dat is een gebied zo groot als 2,5 keer Nederland. Als dit lukt, kunnen we álle bossen zo gaan beschermen, van Indonesië tot het Congobekken. LEES VERDER>