magazine / juni 2017

LESSEN VOOR KLEINE WERELDVERBETERAARS

©iStock/FatCamera

Bijna 2.000 scholen in Nederland maakten vorig jaar gebruik van Greenpeacelesmateriaal of nodigden een van onze gastdocenten uit. Een kijkje in de keuken van onze educatieafdeling.

Werk jij in het onderwijs? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief met groene tips en gratis lesmateriaal.

‘Kinderen van 10 jaar zijn kleine wereldverbeteraars’, vertelt Elize van Berkel, educatiemedewerker bij Greenpeace Nederland. De projecten die zij ontwikkelt, zijn voor veel scholen een belangrijke aanvulling. ‘Op basisscholen zitten duurzame thema’s wel in de vakken aardrijkskunde en natuur & techniek’, legt Elize uit. ‘Alleen is de inhoud niet altijd even actueel of uitgebreid.’ Uit een inventarisatie in 2015 van Stichting Het Groene Brein, een collectief van wetenschappers gespecialiseerd in duurzaamheid, blijkt dat basisscholen vooral op projectbasis werken aan duurzaamheidsthema’s. Op slechts 3,5 procent van alle basisscholen is duurzaamheid structureel geïntegreerd in het onderwijs, wijst dit onderzoek uit; in het voortgezet onderwijs is dat 15 procent.

Op slechts 3,5 procent van alle basisscholen is duurzaamheid structureel geïntegreerd in het onderwijs

 

NIET IN EEN VAK TE VANGEN

In het middelbaar onderwijs ziet Elize veel versnippering, doordat informatie verdeeld is over verschillende vakken. ‘Kijk je bijvoorbeeld alleen naar het technische verhaal van ontbossing en bodemerosie, dan mis je het verband met ons consumptiegedrag.’ Daarom hebben de Greenpeace-lessen een brede, vakoverstijgende invalshoek. Het project ‘Levende oceanen’ gaat over vervuiling, overbevissing, zeereservaten én klimaatverandering. Sinds dit voorjaar zijn de lessen zelfs voorzien van een virtual-realityfilmpje (zie kader onderaan). Zo stimuleren de projecten waar mogelijk vaardigheden als probleemoplossend vermogen, kritisch denken en ict-ervaring.

ZELF OP ONDERZOEK UIT

Elize nodigt leerkrachten uit om mee te denken over de inhoud. Vervolgens worden de lessen getest, bijgeschaafd en opnieuw getest. Alle pakketten zijn geschikt voor smartboards en kennen veel praktische opdrachten. Neem bijvoorbeeld het lespakket ‘Handen af van de Noordpool’, dat leerkracht Mieke Spanjaard ontdekte toen ze op zoek was naar materiaal rond het thema klimaat. Mieke werkt in groep 5 en 6 op obs De Harpoen in Jisp, een school waar duurzaamheid veel ruimte krijgt. Zij ziet hoe betrokken haar leerlingen zijn bij het onderwerp. ‘Ze maken zich echt zorgen over dieren die het moeilijk hebben en bossen die verdwijnen.’ Voor de klimaatlessen kwamen twee Greenpeace-vrijwilligers langs, waarna de leerlingen zelf op onderzoek uit gingen. ‘Ze hebben projecten verzonnen, thuis gekeken hoe ze minder water en stroom konden gebruiken en geld opgehaald voor Greenpeace met zelfgebakken koekjes, lege flessen en een sponsorloop. 'Mijn klas wilde zich zelfs vastketenen aan de cacaofabrieken hier, om te demonstreren tegen de uitstoot’, vertelt Mieke lachend. ‘Uiteindelijk zijn ze bij de fabriek langsgegaan om te onderzoeken hoe die omgaat met duurzame energie.’

Mijn klas wilde zich zelfs vastketenen aan de cacaofabrieken

DOCENTEN IN DE SCHOOLBANKEN

Naast lesmateriaal voor scholieren, geven Elize en de vrijwillige gastdocenten workshops op PABO’s en universitaire docentenopleidingen. Dit jaar is Greenpeace ook een gecertificeerde nascholing duurzaamheid gestart voor docenten aan het voortgezet onderwijs. De nadruk ligt op een schoolbrede aanpak. Geen tijdelijke projecten, maar structurele verduurzaming van de school: practice what you teach. Voor de drukke docenten is het vaak een uitdaging om tijd te vinden, erkent Elize. Ook daarvoor geeft de nascholing handvatten, zoals samenwerking met collega’s en het bedrijfsleven en een andere benadering van obstakels: ‘Stel, je wilt de afvalstroom binnen je school verduurzamen, maar in jouw gemeente wordt plastic nog niet apart opgehaald. Zie dat niet als belemmering voor je project, maar als een mooie casus voor je leerlingen!’

VAN PROJECT NAAR STRUCTURELE DUURZAAMHEID

Investeren in lesmateriaal loont, blijkt ook uit het onderzoek van Het Groene Brein. In regio’s waar veel externe programma’s worden aangeboden, zijn meer basisscholen met duurzaamheid bezig. Met zonnepanelen op de daken en moestuintjes laat De Harpoen zorg om natuur en milieu al het hele jaar door aan bod komen. Dat is belangrijk, vindt Spanjaard, zelf een ‘groene ouder’. ‘Uiteindelijk moeten kinderen natuurlijk zelf kiezen: ga ik op de fiets, wat eet ik, hoe groot mag mijn voetafdruk worden? Dat kun je niet afdwingen, maar wel ontwikkelen.’

VIRTUAL REALITY VOOR DE VOLGENDE GENERATIE

Bert-Jan van der Mieden, voorzitter van stichting Han Bevan, zit trots in het oceanium van Diergaarde Blijdorp. Zojuist is de nieuwe virtual-realityhoek geopend, mogelijk gemaakt door een gulle donatie van de stichting. Bezoekers kijken in het VR-filmpje rond op een levendige zeebodem en zien de gevolgen van een bodemsleepnet. De stichting beheert de nalatenschap van Henri Bernard van Rijswijk-de Jong, een groot natuurliefhebber.

‘Ik vond bij oom Han een tijdschrift van Greenpeace. Zo wist ik dat hij affiniteit met jullie werk had.’ Dat resulteerde in 2011 al in de schitterende interactieve expositie over zeereservaten. Het VR-filmpje is nu toegevoegd aan deze expositie en aan het lespakket ‘Levende oceanen’. Vijfhonderd docenten kregen bovendien van de stichting een setje kartonnen VR-brillen cadeau.



©Carolina Linares


TERUG NAAR DE INDEX>