De aardbeving en kernramp in Fukushima waren afschuwelijk en het bewijs dat kernenergie niet veilig te krijgen is. Wij hielpen onze collega’s van Greenpeace Japan na de ramp met metingen en betrouwbare informatie aan het publiek. We voerden samen met andere organisaties actie tegen het gebruik van kernenergie en tegen kolen, een andere vuile vorm van energie. En we bleven pleiten voor gebruik van en investeren in schone energie. Met een zeker succes: twee kolencentrales minder in Nederland, en uitstel (en daarmee hopelijk afstel) van een tweede kerncentrale in Borssele.
Het stimuleren van schone energie is vooral opgepikt door sommige gemeenten en bedrijven, verenigd in de ‘Groene Zaak’, en door betrokken burgers. Helaas volgt het Nederlandse kabinet deze trend niet. Dit kortetermijndenken gaan we merken: Nederland zakt omlaag op de lijst van Europese landen die investeren in schone energie. We missen de boot qua innovaties en kansen voor groene omscholing en nieuwe werkgelegenheid. Buurland Duitsland doet dat een stuk beter.
Nederland zakt omlaag op de lijst van Europese landen die investeren in schone energie
In Nederland moeten we miljarden uitgeven om de gevolgen van klimaatverandering in de hand te houden. Diezelfde klimaatverandering eist in Afrika en Azië nu al levens, door droogte, overstromingen en onzekere oogsten. De Klimaattop in Durban was daarom des te teleurstellender voor mij. Europa had een internationale ‘deal’ kunnen sluiten. Onder druk van Amerika ging dat toch niet door. Tot ontsteltenis van de ontwikkelingslanden en maatschappelijke activisten, waaronder Greenpeace. Ons onderzoeksrapport ‘Who is holding us back’ toont aan dat de invloed van grote klimaatvervuilende bedrijven als Shell vooralsnog te machtig was.
Het voeren van campagnes voor een duurzame samenleving voor iedereen blijft onverminderd nodig. Dat kunt u lezen in het deel Campagnes. Zo blijven we ons hardmaken voor levende oceanen, door de overcapaciteit van de visindustrie terug te dringen en door te pleiten voor zeereservaten. Staatssecretaris Bleker gaf Greenpeace na onze acties op de Klaverbank gelijk. Mooi natuurlijk, maar gaat hij dat in 2012 ook bevechten in Brussel? En worden de Europese fabrieksschepen verboden die nu de kusten van Afrika leegvissen? We zullen het zien komend jaar.
Ondanks dat we op veel plekken in de wereld wantoestanden signaleren waarbij het milieu het onderspit delft, zijn er gelukkig kleine en grote milieuwinsten te melden. Zo komen de gentechaardappelen Nederland niet in vanwege maatschappelijke weerstand – mede door ons georganiseerd. En grote merken in de kledingindustrie (Nike, Adidas, Puma en H&M) hebben beloofd om gifvrij te gaan produceren en dus op te houden met het vervuilen van Chinese rivieren. Helaas kan dat niet van de ene dag op de andere. Greenpeace blijft er bovenop zitten om te zorgen dat ze er vaart achter zetten.
Onze acties tegen het kappen van bossen in de Amazone worden door ons nieuwe vlaggenschip de Rainbow Warrior ondersteund. Zijn eerste vaart eindigde in een feest in november in Amsterdam. Tijdens het openingsdebat over de hoognodige transformatie in onze economische en ecologische systemen, wisselden Herman Wijffels, Greenpeace International-directeur Kumi Naidoo en Greenpeace-directeuren uit de hele wereld met elkaar van gedachten. Ook kwamen 12.500 vrienden van Greenpeace de Rainbow Warrior bezoeken. Het was fijn het schip met zo veel gelijkgestemden te bewonderen.
De maatschappelijke ruimte in Nederland om te protesteren tegen milieumisstanden lijkt kleiner te worden. Toen onze voorbereiding voor een actie om gevaarlijk kerntransport onder de aandacht te brengen mislukte – we verstopten een gele ballon onder wat grind tussen de bielzen van een zijspoor – kreeg Greenpeace ongelooflijk veel kritiek. Deze actie werd in sommige media uitvergroot alsof Greenpeace de rails had ondergraven en zelf bijna een ramp had veroorzaakt. Het eigenlijke gevaar van het slepen met kernafval op het hoofdspoor door Nederland, België en Frankrijk raakte hierdoor ondergesneeuwd.
Het radioprogramma Argos onderzocht de hype en de politieke ophef, en vroeg ons: ‘Als je kijkt naar de reactie op zo’n actie tegenwoordig: de overheid die keihard ingrijpt, de actievoerder die behoorlijk hard wordt aangepakt en vijf dagen in de cel gezet, alom Kamerleden en rechtse pers die wel erg ‘van dik hout’ reageren. Had u dat niet kunnen voorzien?’ Ons antwoord? Nee. Want we denken te leven in een rechtstaat met een grondwet die protest – gelukkig – toestaat. Greenpeace en onze actievoerders staan bekend als geweldloos. Dergelijke heftige reacties laten zien dat we gevestigde belangen raken van bedrijven en partijen die onze strijd voor een schoon milieu willen stoppen.
Ook bij de hoger-beroepzaak rond het gifschip Probo Koala speelde dit. Het oliebedrijf Trafigura werd afgelopen december opnieuw veroordeeld. Het afval dat het bedrijf vijf jaar geleden exporteerde naar Ivoorkust, werd door het gerechtshof ook in hoger beroep weer beoordeeld als giftig en gevaarlijk voor de gezondheid. Maar zelfs na de uitspraak bleven enkele criticasters Greenpeace aanvallen. Alsof Greenpeace de waarheid over dat giftige afval verdraaid had, en niet Trafigura.
Dit is waar Greenpeace in 2011 - samen met vele anderen - keihard aan heeft gewerkt
Het is aan maatschappelijke organisaties als Greenpeace om in Nederland te staan voor democratie waar dan ook ter wereld: opdat waarheid telt en vrijheid van meningsuiting en protestacties essentieel zijn. Teneinde een eerlijke en duurzame samenleving en wereld te vormen. Dit is waar Greenpeace in 2011 keihard aan heeft gewerkt: met al haar medewerkers, actievoerders (online en offline), vrijwilligers én met de onmisbare steun van onze financiële supporters. Daar gaan we in 2012 mee door!
Sylvia Borren, directeur Greenpeace Nederland