Wat wilde Greenpeace in 2011?
Veel bos wordt gekapt om plantages uit te breiden, enkel en alleen voor producten als palmolie en papierpulp. Dit is een van de belangrijkste oorzaken van de razendsnelle, voortdurende wereldwijde ontbossing. Daarom wilde Greenpeace in 2011 op bosgebied onder andere:
• dat het grootste en beruchtste papierbedrijf in Indonesië – Asia Pulp and Paper (APP) – een zero deforestation-beleid voert;
• de afkeuring van de Forest Code, een omstreden wetsvoorstel in Brazilië;
• naast het aannemen van FLEGT, de Europese wet tegen illegaal hout, ook de daadwerkelijke goede toepassing ervan;
• strengere duurzaamheidcriteria voor bio-energie.
Resultaten
In 2011 overtuigden we Mattel, de producent van onder andere Barbie, om de banden met APP te verbreken. Deze papiergigant verwoest de wouden op Sumatra voor de productie van papier dat Mattel onder andere gebruikt voor zijn speelgoedverpakkingen. De Greenpeace-campagne wierp haar vruchten af: Mattel, maar ook andere speelgoedproducenten zoals Lego en Hasbro, staakten hun inkoop bij APP. In Nederland ging schoolboekenuitgeverij Wolters Noordhoff overstag. APP heeft sinds 1984 in Indonesië al bijna 2 miljoen hectare bos verwoest. Als het bedrijf zo doorgaat, sneuvelen er nog eens miljoenen hectaren. Door klanten over te halen niet langer papier af te nemen van APP, verwacht Greenpeace dat het bedrijf uiteindelijk voor de grote druk zal zwichten – en dat het zijn verwoestende boskap zal stoppen.
In Brazilië laaide in 2011 de discussie hoog op over de Forest Code. Dit slepende en omstreden wetsvoorstel zet grote stukken Amazonewoud en de bosbescherming in Brazilië op het spel. Het besluit hierover werd door middel van nationaal en internationaal overleg met overheden en bedrijven alsmede acties verder uitgesteld. Als de Forest Code wel wordt ingevoerd, valt ruim 47 miljoen hectare bos ten prooi aan grootgrondbezitters en vervalt € 4 miljard aan boetes voor illegale kap. Dit is een essentiële strijd die we als Greenpeace wereldwijd aangaan.
In eigen land bestempelde staatssecretaris Atsma van Milieu bijna het houtkeurmerk MTCS als duurzaam, ondanks het negatieve advies van zijn toetsingscommissie. Voor hout met dit keurmerk plunderen houtkapbedrijven de Maleisische bossen en negeren ze de rechten van inheemse volken. Greenpeace spande daarom in juni een kort geding aan, samen met ICCO, Milieudefensie en het Nederlands Centrum voor Inheemse Volken (NCIV). Met succes: staatssecretaris Atsma mag MTCS voorlopig niet goedkeuren.
Hoewel bio-energie van palmolie schoon klinkt, is het dat absoluut niet aangezien er vele hectaren bos sneuvelen voor de palmolieplantages. In de zogenaamd groene biobrandstof troffen we onder andere soja en palmolie aan waarvoor op grote schaal wordt ontbost. Strengere duurzaamheidcriteria zijn juist nu hard nodig, en we hebben nog een weg te gaan om dit te bereiken. Greenpeace riep bedrijven op niet langer zaken te doen met de Finse biobrandstofproducent Neste Oil, de grootste palmolieverbruiker ter wereld. Neste Oil opende in december een biobrandstoffabriek in Rotterdam.
In 2011 is ook de Europese wetgeving op illegaal hout – FLEGT – aangenomen. Een belangrijke stap, want de handel in illegaal gekapt hout wordt eindelijk strafbaar. Er moet echter nog veel gebeuren tot de wet in maart 2013 in werking treedt: de details van de wet moeten worden uitgewerkt en de lidstaten moeten de wet nog opnemen in hun nationale wetgeving. Jammer genoeg gaat de illegale houtkap tot die tijd onverminderd door.
Hoe hebben we dat bereikt?
Om onze doelen te bereiken, voerden we actie tegen Mattel en startten we een wereldwijde publiekscampagne met Ken en Barbie in de hoofdrol. We organiseerden activiteiten bij Braziliaanse ambassades in veertien landen, met als doel president Dilma Rousseff een veto uit te laten spreken over de Forest Code. Ook publiceerden we een onderzoek naar het bijmengen van biobrandstoffen in reguliere brandstof. Het toonde aan dat vaak grondstoffen als palmolie en soja worden aangetroffen, die bijdragen aan ontbossing. Met de onderzoeksresultaten willen we de politiek bewegen betere criteria voor bio-energie op te stellen, zodat er geen foute biobrandstoffen in onze autotank belanden. Ook publiceerden we een onderzoek uit Canada dat aantoonde dat de houtpellets die Essent als biomassa verbrandt in haar energiecentrales ten koste gaan van de Canadese bossen.
We zetten staatssecretaris Atsma onder druk om hout met een MTCS-keurmerk niet toe te laten in het Nederlandse inkoopbeleid, via onderzoek naar de wanpraktijken in de Maleisische bossen en via een kort geding. Na het aannemen van de wetgeving op illegaal hout – FLEGT – ging het intensieve lobbywerk door. We overlegden en voerden campagne in Brussel om de wet zo effectief mogelijk te krijgen met zware sancties voor handelaars die zich er niet aan houden.
Samenwerking
In het verband van onze wereldwijde organisatie werkt Greenpeace Nederland samen met Greenpeace-collega’s in andere landen. Daarnaast werken we in onze campagnes en andere activiteiten samen met tal van organisaties. Voor FLEGT waren dat het Wereld Natuur Fonds, ICCO en Milieudefensie. Ook rondom het MTCS-keurmerk werkten we samen met deze drie organisaties, aangevuld met NCIV.
Campagne uitgelicht: Ken dumpt Barbie
Uit Greenpeace-onderzoek bleek dat de verpakking van ’s werelds beroemdste pop – Barbie – papiervezels uit tropische bossen bevatte en dat papiergigant APP de leverancier was. We zetten daarom een wereldwijde campagne op touw met acties en publieksactiviteiten om met name speelgoedfabrikant en Barbie-producent Mattel over te halen de banden met APP te verbreken. Zo vroegen onze bijzonder uitgedoste actievoerders aandacht voor Barbies misdadig mooie omhulsel. Van Helsinki tot Los Angeles kwamen Barbies van Greenpeace in actie om Mattel op andere gedachten te brengen, ook in Amsterdam. Twee miljoen mensen bekeken het webfilmpje waarin Ken het uitmaakte met Barbie omdat ze betrokken was bij ontbossing. En 500.000 mensen riepen Mattel op niet langer papier van APP te kopen. Fabrikant Lego – ook klant van APP – verbrak als eerste de banden met de leverancier, waarna uiteindelijk ook Mattel en Hasbro volgden. APP antwoordde met tv-spotjes waarin het bedrijf zijn prestaties op het gebied van bomen planten aanprees. Greenpeace diende een klacht in bij de Reclame Code Commissie, die de spotjes als misleidend beoordeelde. Exit spotjes.
Campagne uitgelicht: Amazone
In de loop van 2011 dreigde Brazilië een nieuwe boswet aan te nemen met een desastreus effect op het Amazonewoud. Met deze wet wordt illegale kap uit het verleden niet langer bestraft en hoeven boeren nog maar de helft van hun land te beschermen in plaats van de huidige 80 procent. Greenpeace heeft zich zowel in Brazilië als in de rest van de wereld ingezet om deze wet van tafel te krijgen, onder andere door cyberacties en protesten bij ambassades wereldwijd. Helaas zijn de belangen en macht van de grootgrondbezitters in Brazilië groot. Met acties, publieksmobilisatie, onderzoek en veel lobby proberen we nu de Braziliaanse president Dilma Rousseff zo ver te krijgen dat ze haar veto uitspreekt over deze wet.
Toekomst
In 2012 worden de belangrijkste campagnes van 2011 voortgezet. Want we zijn er nog niet. APP is helaas nog niet om: er is meer nodig om deze papiergigant op de knieën te krijgen. Ook blijft de strijd rond de boswet (Forest Code) in de Amazone spelen. In de lente van 2012 zal de Braziliaanse president haar besluit nemen over het wetsvoorstel. In deze periode komen ook alle wereldleiders in Rio bij elkaar om te vergaderen over een duurzame toekomst. Brazilië staat dan volop in de schijnwerpers en de grote vraag is of president Dilma Rousseff dan zal kiezen voor de bescherming van de Amazone. Ons schip de Rainbow Warrior is ter plaatse om de misstanden in beeld te brengen. In 2012 gaan we door met aandacht vragen voor de prachtige oerwouden in de Democratische Republiek Congo. Ook zetten we ons in 2012 in om foute biomassa en biobrandstoffen tegen te houden. Greenpeace wil strenge duurzaamheidcriteria, zodat bossen niet verwoest worden voor het gebruik van bio-energie. In Brussel zetten we ons in om FLEGT tot in de details effectief te krijgen, voor de wet in werking treedt begin 2013.