Wat wilde Greenpeace in 2011?
Hoe stoppen we overbevissing en maken we oceanen weer gezond? Om een stapje dichter bij deze langetermijndoelen te komen, richtten we ons in 2011 vooral op de aanstaande hervorming van het Europees visserijbeleid. In dat kader wilden we onder andere:
• de druk op de Nederlandse overheid opvoeren om zeereservaten aan te wijzen in de Noordzee en deze écht te beschermen;
• de overcapaciteit – te veel schepen voor te weinig vis – binnen de Europese visserijsector aanpakken door het Nederlandse standpunt binnen het Europese visserijbeleid vooruitstrevender te maken.
Resultaten
In de zomer zegde staatssecretaris Bleker in een uitzending van Uitgesproken Vara toe 10 tot 15 procent van de Noordzee te sluiten voor de visserij. In november krabbelde de CDA-politicus terug: hij zou deze gebieden niet afsluiten, maar alleen de schadelijke visserij hier enige beperkingen opleggen. Toch was de geest uit de fles. De Tweede Kamer maande Bleker de bescherming van zeegebieden vast te leggen binnen het toekomstige visserijbeleid. Helaas is Nederland in Brussel niet erg ambitieus als het om de nieuwe voorstellen voor het Europees visserijbeleid gaat. En hoewel Greenpeace wel bijval krijgt in het parlement, is van een ommezwaai in het beleid vooralsnog geen sprake.
Het goede nieuws is dat de hervorming van het visserijbeleid in Brussel wel op de agenda staat en dat we de druk opvoeren voor bescherming van vis én duurzame en kleinschalige visserij. In 2012, als de EU-lidstaten het nieuwe beleid vaststellen, zal blijken of de noodzakelijke aanpassingen werkelijkheid worden. Daar werken de Europese Greenpeace-collega’s samen aan.
In maart vierden we het succes van de in 2010 gestarte campagne ‘Blikken kunnen doden’. Dankzij de e-mails van bijna 80.000 bezorgde consumenten ging visverwerkingsbedrijf Princes in maart overstag en presenteerde het een plan om zijn tonijnvangst te verduurzamen. In Groot-Brittannië kreeg dit besluit navolging van John West en supermarktketen Tesco. Helaas liggen de Nederlandse schappen nog vol blikjes foute tonijn en daarom blijven we supermarkten en visserijbedrijven onder druk zetten. Een ander succes in de verduurzaming van de visserij: Deen, een van de twee Nederlandse supermarkten die nog paling verkochten, is daarmee gestopt dankzij onze stickeractie in de supermarkten. Na een klacht van Greenpeace gaf de Reclame Code Commissie ons gelijk dat de term ‘duurzame paling’ misleidend is en zette daarmee de palingsector nog meer onder druk.
Hoe hebben we dat bereikt?
Om gezonde oceanen te realiseren, gingen we in gesprek met bedrijven, overlegden we met politici, voerden we actie en mobiliseerden we onze achterban. We deden onderzoek naar de overbevissing door de enorme Europese visserijvloot en keken waaraan het Nederlandse subsidiegeld besteed wordt.
Samenwerking
In het verband van onze wereldwijde organisatie werkt Greenpeace Nederland samen met Greenpeace-collega’s in andere landen. Daarnaast werken we in onze campagnes en andere activiteiten samen met tal van organisaties. Binnen onze oceanencampagnes werkten we in 2011 samen met onder meer Stichting de Noordzee, het Wereld Natuur Fonds, Oceans2012, projectgroep Aalherstel en Profundo.
Campagne uitgelicht: SOS Noordzee
In de zomer van 2011 bakenden we een stuk van de Klaverbank, een gebied in de Noordzee, af als klein zeereservaat. Bijna dertig natuurstenen sloten het gebied af voor schadelijke bodemvisserij. Enkele van de stenen fungeerden als sokkel voor houten zeepaardbeelden die als symbolische wachters het reservaat beschermden. Hiermee maakten we het slechts op papier beschermde gebied goed zichtbaar. Uitgesproken Vara deed vijf keer verslag en heel Nederland kon onze activiteiten op de Noordzee volgen via een speciale website. Greenpeace gaf de locaties van de natuurstenen aan alle belanghebbenden door. Desondanks vonden de vissers het te gevaarlijk voor hun schepen. Rijkswaterstaat veegde na onderzoek dit argument van tafel en de stenen mogen blijven waar ze zijn.
Campagne uitgelicht: Europees visserijbeleid
Om Nederland aan te sporen ambitieuzer te zijn in de verbetering van het Europees visserijbeleid, toonde Greenpeace enkele uitwassen aan van het huidige beleid. We onderzochten waaraan het Nederlandse subsidiegeld wordt besteed. Zo zagen we hoe de enorme Europese overcapaciteit wordt geëxporteerd tot in Afrika. Europa bezit twee tot drie keer zoveel schepen als de zee aankan. Ze vissen de Afrikaanse kustwateren leeg en laten voor de lokale vissers weinig tot niets over. Op uitnodiging van Greenpeace kwamen vissers uit Mauritanië, Senegal en Kaapverdië naar Europa om hun verhaal te doen. Ze vertelden hoe ze steeds verder de zee op moeten om nog vis te vangen en hoe de visvangst steeds meer afneemt. Deze vissers zijn het gesprek aangegaan met politici waardoor een debat ontstond tot in de Tweede Kamer. We toonden ook aan dat de overheid met subsidiegeld illegale visserij en verwoestende diepzeevisserij ondersteunt.
Shiptour in de Stille Oceaan
In 2011 vertrok ons schip de Esperanza op een internationale shiptour in de Stille Oceaan. In een gedeeltelijk beschermd gebied in de Stille Zuidzee verwijderden we illegale lokvlotten. Met de overheid van Palau in Micronesië sloten we een samenwerkingsovereenkomst. Het land heeft te weinig middelen om de illegale visserij in zijn wateren aan te pakken, dus hielpen we de bewoners met de inzet van de Esperanza. Met succes: op de laatste dag van onze shiptour vonden we met onze helikopter een Taiwanese longliner die illegaal haaienvinnen aan boord had. Hoewel de vinnen overboord verdwenen op het moment van aanhouding, kon de overheid van Palau het schip aan de ketting leggen op basis van ons bewijsmateriaal. Onze jarenlange betrokkenheid bij de tonijnvisserij in de Stille Oceaan leidde uiteindelijk ook tot de MSC-certificering van lokvlotvrije tonijn. Dit is een goede stap richting duurzame tonijnvisserij in de regio.
Dit is een van de vele internationale projecten die Greenpeace Nederland steunde dankzij giften van haar financiële supporters en – in dit geval – dankzij een extra bijdrage van de Nationale Postcode Loterij.
Toekomst
Eind 2012 krijgt de hervorming van het Europees visserijbeleid haar beslag. We kunnen nu nog invloed uitoefenen op de beslissingen die genomen worden. Staatssecretaris Bleker moet inzien dat ook Nederland zijn zaken nog niet op orde heeft. En de grootste dwarsliggers in de EU, zoals Spanje, mogen niet het broodnodige herstel van de oceanen tegenhouden. Om de dwarsliggers te bewerken, voeren we veel overleg en laten we zien waar overcapaciteit toe leidt. Om onze doelen te behalen, blijven we politici direct aanspreken. Tot nu toe hebben ze echter andere prioriteiten. Aan ons de uitdaging om de door ons aangemerkte problemen nog dichter bij de belevingswereld van de politici te brengen door ter plekke de misstanden in de visserij aan de kaak te stellen.