Sterke bossen

© Alamy

Een gezond klimaat is zonder bossen niet mogelijk. Behalve dat ze belangrijk zijn vanwege de biodiversiteit, gebruiken bomen CO2 voor hun groei en houden dit ook vast. Een bos is dus een CO2-opslagplaats van formaat. Vernietiging door kap of verbranding is rampzalig. Voor het klimaat en voor de bewoners: mens en dier. Greenpeace strijdt al jaren voor het behoud van de nog ongerepte bosgebieden. Ons doel is ambitieus: ontbossing in Indonesië en Brazilië moet in 2015 gestopt zijn en wereldwijd in 2020. We volgen onder andere de lange keten die hout, palmolie, soja en andere producten uit het bos uiteindelijk in Nederland brengt. Én we spreken afnemers aan op hun verantwoordelijkheid om alleen duurzame producten te importeren.

Wat wilde Greenpeace in 2012?

Veel eeuwenoud bos wordt gekapt om plantages voor producten als palmolie, soja en papierpulp uit te breiden. Dit is een van de belangrijkste oorzaken van de razendsnelle, wereldwijde ontbossing. Daarom wilde Greenpeace in 2012 op bosgebied onder andere:

•    dat de grootste papierproducent in Indonesië – Asia Pulp & Paper (APP) – stopt met vernietigen van Indonesische oerbossen;
•    het Amazonegebied beter beschermen door de voorgestelde desastreuze veranderingen in de Braziliaanse boswet, de Forest Code, tegen te houden;
•    toezien op de juiste invulling van FLEGT, de Europese wet tegen illegaal hout;
•    strengere duurzaamheidscriteria voor bio-energie en geen verdere ophoging van het percentage biobrandstoffen dat moet worden bijgemengd totdat er goede duurzaamheidscriteria zijn.

Resultaten

Protest against the sale of Soya grown in deforested areas of the Amazon. Greenpeace activists display a banner reading KFC Amazon Criminal in a soya plantation near Santarem. This is a protest against Kentucky Fried Chicken selling chicken fed with Amazon soya in their stores. The product comes from a company called Cargill, a soy facility responsible for the exports. The expansion of soya is one of the leading causes of forest destruction.Om de ontbossing door de pulp- en papiersector in Indonesië te bestrijden, richtten we onze pijlen op de Indonesische papierproducent Asia Pulp & Paper (APP). Sinds de start van de Greenpeace-campagne in 2010 besloten verschillende grote afnemers geen zaken meer te doen met APP, waaronder speelgoedfabrikant Mattel, National Geographic, Danone, Mondi en Xerox. De internationale Greenpeace-campagne richtte zich vanaf mei 2012 op Kentucky Fried Chicken (KFC). Enkele filialen van de bekende fastfoodketen weren inmiddels APP als leverancier voor hun verpakkingen. Greenpeace rust niet voor heel KFC dit doet. We riepen bovendien het Amsterdamse trustkantoor ANT, dat de financiële belangen van onder andere APP behartigt, op de zakelijke relatie met APP te verbreken.

APP stopt met ontbossen!

Begin 2013 belooft Asia Pulp & Paper (APP) een einde te maken aan ontbossing. Na jarenlange publieke druk en recente onderhandelingen met Greenpeace lijkt APP het nu echt te menen.

In het Braziliaanse deel van het Amazonewoud neemt de ontbossing voor het vierde jaar op een rij af. Onder andere door het sojamoratorium en de effectieve aanpak van illegale houtkap door voormalig president Lula da Silva. De huidige president Dilma Rousseff heeft minder interesse in bosbescherming: ondanks massale protesten in Brazilië en de protestmails van meer dan twee miljoen mensen wereldwijd, keurde zij de nieuwe Forest Code goed. De omstreden aanpassing van de boswet maakt het voor landeigenaren veel makkelijker ongestraft grote stukken bos te kappen. Greenpeace zette een burgerinitiatief op voor een beter wetsvoorstel. Inmiddels tekenden al circa 700.000 Brazilianen, de helft van het benodigde aantal om het wetsvoorstel in te dienen. We blijven handtekeningen verzamelen!

Greenpeace activists hold a banner reading "Stop (M)eating the Amazon" during an action outside a Makro store in Amsterdam. The organisation demands that Makro stop the sale of beef sourced from the Brazilian company JBS. JBS is the world's largest meat processor and responsible for the deforestation of the Amazon.Greenpeace voert actie met een metershoge winkelwagenbij de Makro in Amsterdam. Met de actie vraagt Greenpeace Makro te stoppen met de verkoop van rundvlees van het Braziliaanse bedrijf JBS. JBS is werelds grootste vleesverwerker en verantwoordelijk voor de ontbossing van de Amazone. De winkelwagen laat zien hoe voor de productie van rundvlees de Amazone wordt vernietigd.Ook veehouders bedreigen het Amazonewoud: op meer dan 60 procent van de ontboste gebieden graast nu vee. Greenpeace betrapte de grootste slachterij ter wereld, JBS, opnieuw op hun bijdrage aan ontbossing, ondanks de belofte om vee uit ontboste gebieden te weren. Afnemers zoals Ikea en de Nederlandse bedrijven Makro en Sligro, zegden toe geen vlees meer af te nemen van JBS onder druk van Greenpeace. Dit leidde tot hernieuwde toezeggingen van JBS.

Goed nieuws is de verlenging van het sojamoratorium in het Amazonegebied tot januari 2014. Sojahandelaren nemen nog een jaar langer geen soja af dat afkomstig is van ontboste gebieden in de Amazone. Intussen werkt Greenpeace samen met de Braziliaanse overheid en deze handelaren hard aan verbetering van de monitoring van de sojabranche.

In het Afrikaanse Congobekken vallen bossen ten prooi aan grote houtkapbedrijven. Daarom voerde Greenpeace in 2012 gesprekken met het Initiatief Duurzame Handel (IDH). IDH’s doel is het bevorderen van duurzaam bosbeheer in het Congobekken. De organisatie zet onder andere Nederlands donorgeld uit in de Democratische Republiek Congo. Greenpeace ijverde ervoor dat dit geld niet bij ‘foute’ bedrijven terechtkwam. Resultaat is dat verschillende geldstromen zijn verlegd ten faveure van beter beleid en gemeenschapsprojecten ter plekke.

In Europa lag onze focus vooral op bio-energie. Na een intensieve campagne van Greenpeace en partnerorganisaties publiceerde de Europese Commissie een voorstel over het percentage bijmenging van biobrandstoffen uit voedselgewassen in de brandstofmix van het wegverkeer. Het voorstel is het percentage bijmenging op het huidige Europese niveau van 5 procent te bevriezen. Dit wordt in 2013 uitonderhandeld in Brussel. In Nederland wil een Kamermeerderheid meer bijmenging toestaan, onder voorwaarde dat dit niet gebeurt met biobrandstoffen uit voedsel. Greenpeace spande zich in 2012 in Brussel en Den Haag in voor het geleidelijk afschaffen van biobrandstoffen uit voedsel, scherpere duurzaamheidscriteria en geen ophoging van de bijmengverplichting. In 2011 werd de Europese wetgeving op illegaal hout – FLEGT – aangenomen, een wet waarmee de handel in illegaal gekapt hout eindelijk strafbaar wordt. In 2012 richtte Greenpeace zich op het zo krachtig mogelijk maken van deze wet in Europa. In maart 2013 treedt de wet in werking.

Hoe hebben we onze resultaten behaald?

Om onze doelen te bereiken, deden we onderzoek naar de foute praktijken van APP en vroegen we grote bedrijven APP niet langer als leverancier van verpakkingsmateriaal te accepteren. Greenpeace benadert bedrijven altijd eerst ‘achter de schermen’, maar als dat niks oplevert, pakken we ze publiekelijk aan. Zo publiceerden we tijdens onze internationale KFC No Good-campagne het rapport ‘How KFC is junking the jungle’. Daarnaast boden we in Nederland aan KFC-klanten stenen servies aan als alternatief voor de verpakking waarin vezels uit tropisch regenwoud is verwerkt.

Voor het burgerinitiatief in Brazilië lanceerden we internationaal de Brazilian Friend Finder. Met de online tool konden niet-Brazilianen via Facebook en Twitter in contact komen met Brazilianen en ze vragen een handtekening te zetten voor een stop op de ontbossing van de Amazone. De Brazilian Friend Finder bestaat in het Nederlands, Engels, Spaans en Portugees.

We voerden met succes actie bij de Amsterdamse Makro-vestiging om producten van vleesverwerker JBS uit het assortiment te laten schrappen. Verder waren we voortdurend in overleg met overheden, organisaties en bedrijven, onder andere om het sojamoratorium te verlengen, de duurzaamheidscriteria voor biobrandstoffen aan te scherpen en een voet tussen de deur te krijgen bij de verbetering van de bosbescherming in de Democratische Republiek Congo.

Samenwerking

In het kader van onze wereldwijde organisatie werkt Greenpeace Nederland samen met Greenpeace-collega’s in andere landen over de hele wereld. Daarnaast werken we in onze campagnes samen met tal van organisaties. In onze bio-energiecampagne werken we samen met Stichting Natuur en Milieu, Oxfam Novib, het Wereld Natuur Fonds, IUCN Nederlands Comité en ActionAid. Onze strijd voor een wet die illegaal hout weert voeren we samen met het Wereld Natuur Fonds, ICCO en Milieudefensie. Ook werkten we samen met het MVO-platform, onder andere voor onze campagne in Congo.

Campagne uitgelicht: bio-energie

Maize harvest in Schleswig Holstein, Northern Germany. A harvester is cutting the maize plants and processing the grains, which are then loaded onto trucks.The maize will be used for biofuel, biogas and animal feed.Maisernte in Norddeutschland. Mit Erntemaschinen und Maishaecksler werden die Maispflanzen geschnitten und verarbeitet und auf Lastwagen geladen. Der Mais wird fuer Biotreibstoff, Biogas und Tierfutter benutzt.In 2012 vroeg Greenpeace Nederland het onderzoeksbureau CE Delft een duurzaamheidsmeetlat voor biobrandstoffen voor transport te ontwerpen en ze daarnaast te vergelijken met gewone diesel, benzine, elektrisch rijden en rijden op waterstof. Uit de resultaten bleek dat biodiesel op basis van koolzaad, soja en palmolie slechter voor het milieu is dan diesel. Biodiesel wordt het meest gebruikt in het Europese verkeer. Biobrandstoffen op basis van afval en restproducten scoren beter.

Alle politieke partijen, behalve de VVD, willen een stop op biobrandstof uit voedselgewassen. Dat bleek uit een inventarisatie die Greenpeace maakte naar aanleiding van de waarschuwing van de Wereldbank, die stelt dat honger dreigt door stijgende voedselprijzen. Ook Greenpeace is tegen het gebruik van landbouwgewassen voor biobrandstoffen. Biodieselbedrijven lobbyen echter hard om de bijmenging van biodiesel juist op te schroeven. Greenpeace en ActionAid legden deze lobby bloot: de publicatie van de gegevens leidde tot veel debat. Daarnaast eisen we van energiebedrijven dat ze alleen écht duurzame biomassa gebruiken en duidelijk zijn over de herkomst.

Overigens levert duurzame bio-energie slechts een beperkte bijdrage aan onze toekomstige energievoorziening, omdat de hoeveelheid duurzame biomassa niet oneindig is. In het in 2012 uitgebrachte vierde Energy (R)evolution Scenario laat Greenpeace zien hoe een duurzame energievoorziening mogelijk is, met een beperkte inzet van bio-energie.

Internationaal: KFC No Good

Kentucky Fried Chicken (KFC) is een van de bekendste en grootste fastfoodketens ter wereld. In het rapport ‘How KFC is junking the jungle’ onderzocht Greenpeace de relatie tussen KFC en Asia Pulp & Paper (APP), de Indonesische producent van onder andere verpakkingsmateriaal. Het onderzoek toont aan dat de bekers, frietbakjes, servetten en de beroemde bucket van KFC tropisch hardhout bevatten. Het hout bleek afkomstig uit de ernstig bedreigde Indonesische oerbossen die APP zo rücksichtslos omkapt. KFC is daardoor medeverantwoordelijk voor de ontbossing in Indonesië. Begin mei hingen Greenpeace-actievoerders in het Amerikaanse Louisville in Kentucky een reusachtig spandoek op aan het hoofdkantoor van KFC met daarop een Sumatraanse tijger en de tekst ‘KFC Stop Trashing My Home’. De actie was het begin van een wereldwijde Greenpeace-campagne om KFC en Yum!, het moederbedrijf van KFC, ervan te overtuigen het contract met APP te verbreken.

Onderdeel van de campagne is een KFC-parodiewebsite waarin de KFC-verpakkingen in opstand komen tegen het bedrijf. In Nederland maakte Greenpeace een ‘Forest Crime Scene’ voor de deur van 29 KFC-vestigingen. Op de stoepen van de filialen lagen zogenaamd dode Sumatraanse tijgers. We informeerden medewerkers, klanten en passanten over de betrokkenheid van KFC bij het verdwijnen van het leefgebied van de Sumatraanse tijger, het Indonesische regenwoud. In het najaar deelden Greenpeace-vrijwilligers echte borden uit als alternatief voor de papieren wegwerpbakjes. Een aantal filialen van KFC heeft inmiddels aangegeven de banden met APP te verbreken. In 2013 zullen we de druk op KFC blijven opvoeren.

Toekomst

De komende drie jaar worden cruciaal om de doelstelling in Brazilië en Indonesië – een volledige stop op ontbossing in 2015 – daadwerkelijk te realiseren. Nu APP verklaarde te stoppen met ontbossing, roepen we in 2013 APRIL, de op een na grootste pulp- en papierproducent in Indonesië, op hetzelfde te doen. Ook de Indonesische overheid vragen we stappen te zetten. De overheid moet niet alleen geen nieuwe kapvergunningen meer uitgeven, maar ook bestaande vergunningen herzien. Daarnaast dringen we bij palmolieproducenten erop aan over te stappen op duurzame productie en daarin het goede voorbeeld te volgen van GAR, het Indonesische Golden Agri Resources, een van de grootste palmoliebedrijven ter wereld.

In Congo blijven we de houtkap monitoren en de illegaliteit onder de aandacht brengen, maar willen we in 2013 ook de toenemende dreiging van de palmolieproductie in Afrika onder de aandacht brengen. Bovendien maken we ons ook hard voor het verder aanscherpen van de criteria voor biobrandstoffen door de overheid, zodat alleen nog maar duurzame biobrandstoffen worden bijgemengd. En sporen we de Europese Unie en de Nederlandse overheid aan criteria voor biomassa te ontwikkelen, zodat bossen niet langer verwoest worden voor het gebruik van bio-energie.

Totdat FLEGT, de wet tegen handel in illegaal gekapt hout, van kracht wordt, blijft Greenpeace zich inzetten om het tot in de details effectief te krijgen. Vervolgens zien we erop toe dat alle Europese landen de wet in de praktijk goed handhaven en dat houthandelaren zich er ook aan houden. Bovendien helpen we het niet feilloos werkende FSC-keurmerk te versterken, zodat het daadwerkelijk duurzaam bosbeheer garandeert.

En ten slotte: in 2013 wil Greenpeace het (tijdelijke) sojamoratorium omzetten in een permanente methode om het oerbos te beschermen tegen het uitbreiden van sojaplantages.