Schone energie

© Michiel Wijnbergh/GP

Klimaatverandering heeft als het grootste milieuprobleem van deze eeuw de hoogste prioriteit voor Greenpeace. We wijzen op oorzaken en gevolgen én we komen met oplossingen, zoals ons Energy [R]evolution Scenario. Daarin schetst Greenpeace met een aantal wetenschappelijke instituten een haalbaar plan voor het effectief tegengegaan van klimaatverandering door over te stappen op schone energiebronnen en slim energiegebruik. Nu nog investeren in vieze kolencentrales of kerncentrales is ronduit onzinnig. Ze zorgen voor onomkeerbare klimaatverandering, luchtvervuiling en kernafval, en staan de ontwikkeling van schone energie in de weg. Greenpeace voert campagne vóór een snelle overgang naar die schone energievoorziening.

Wat wilde Greenpeace in 2012?

Hoe realiseren we een schone, groene toekomst en voorkomen we onomkeerbare klimaatverandering? Om een stap dichter bij het realiseren van deze langetermijndoelen te komen, wilden we in 2012 onder andere:

•    de investeringen in schone energie stimuleren;
•    vervuilende kolen- en kerncentrales de voet dwars zetten;
•    Shell ervan weerhouden in het Noordpoolgebied naar olie te boren.

Resultaten

Begin 2012 werd bekend dat een tweede kerncentrale in Borssele, mede dankzij onze jarenlange campagne tegen kernenergie, voorlopig van de baan is. De –maatschappelijke – kosten van kernenergie zijn immers hoog en de risico’s groot. Bovendien is er geen oplossing voor het kernafval dat 240.000 jaar gevaarlijk blijft voor mens en milieu. Het ministerie van Economische Zaken wil het kernafval opbergen in ondergrondse, dikke kleilagen. Maar waar? Daar blijft de overheid onduidelijk over. Greenpeace onderzocht in welke gemeenten de geschikte kleilagen voorkomen en publiceerde de resultaten. 80 van de 121 ‘geschikte’ gemeenten gaven aan niets te voelen voor ondergrondse opslag van kernafval op hun grondgebied.

De discussie over veiligheid van kerncentrales laaide hoog op toen experts scheurtjes ontdekten in een op Borssele gelijkend kernreactorvat in België. Greenpeace hamerde vervolgens op het sluiten van de Zeeuwse reactor voor nader onderzoek. Vooralsnog zonder resultaat.

Ondanks het goede nieuws dat de tweede kerncentrale voorlopig is uitgesteld, is van een omslag naar duurzame energievoorziening zeker geen sprake. Nederland loopt behoorlijk achter bij het gros van de landen van de Europese Unie. Greenpeace voerde daarom in 2012 onverminderd campagne tegen de bouw van de drie nieuwe kolencentrales. Er lopen momenteel juridische procedures tegen het continueren van de bouw.

Voorafgaand aan de verkiezingen voerde Greenpeace campagne voor een ‘groene’ verkiezingsuitslag. Zo lanceerden we in samenwerking met andere organisaties de website klimaatkeuze.nl, een keuzewijzer voor stemmers met een groen hart. De site kreeg in één maand tijd 14.558 unieke bezoekers en zo’n dertig papieren en online kranten schreven erover. Ook droegen we ons steentje bij aan het Groene Verkiezingsdebat, twitterde onze eigen ‘Minister van Milieu’ er op los en stelde hij lastige vragen via chatsessies met politici om ‘groen’ hoger op de politieke agenda te krijgen.

Daarnaast riepen we met ruim 130 bedrijven, vijftig hoogleraren en dertien maatschappelijke organisaties via een open brief de twee regeringspartijen op om te kiezen voor een duurzame, groene weg uit de crisis. Gelukkig biedt het nieuwe regeerakkoord hoop vanwege de zeer ambitieuze doelstelling voor duurzame energie en het feit dat er voldoende geld gereserveerd is om die doelstelling te realiseren. Op andere punten is er nog werk aan de winkel: burgers betalen bijvoorbeeld nog veel meer voor de schone energievoorziening dan bedrijven en ‘de vervuiler betaalt’ wordt daarmee geen recht gedaan.

Ook groene stroom is in 2012, mede dankzij Greenpeace, onder de aandacht gebracht. Samen met de Consumentenbond legden we alle Nederlandse energieleveranciers langs de duurzaamheidsmeetlat. Daaruit bleek dat een aantal bedrijven, zoals Windunie, Greenchoice en Eneco, echt bijdragen aan een schone energiehuishouding. Het bracht ook aan het licht dat een aantal grote bedrijven de omslag naar schone energie tegenwerkt en de consument misleidt. Met onze beoordeling kunnen consumenten kiezen voor werkelijk groene stroom.

Eveneens belangrijk in 2012 was de start van de internationale ‘Red de Noordpool – Stop Shell’-campagne, die doorloopt in 2013. Gesteund door 2,4 miljoen ongeruste mensen wereldwijd sprak Greenpeace Shell op verschillende manieren aan op zijn plannen voor olieboringen in het Noordpoolgebied. Shell spande in Nederland een kort geding aan na onze actie bij tankstations. De rechter oordeelde dat onze acties proportioneel en redelijk waren. Het zat Shell behoorlijk tegen. De oliegigant kreeg onder andere de laatste benodigde vergunning van de Amerikaanse overheid niet omdat het schip dat noodzakelijk was bij het bestrijden van een eventuele olieramp nog niet alle 400 gebreken had opgelost.

In de laatste dagen van 2012 versleepte Shell het boorplatform, naar verluidt om belastingbetaling aan Alaska te omzeilen. Daarbij strandde het platform en liep schade op, wat de maatschappelijke discussie over de veiligheid van deze risicovolle onderneming flink aanwakkerde. Greenpeace blijft er bij Shell en overheden op aandringen de Noordpool met rust te laten, geen risico’s op olievervuiling te lopen en het klimaat te beschermen. De klimaatwetenschap is er namelijk heel duidelijk over: om het klimaat te beschermen kunnen bij lange na niet alle bekende olievoorraden opgestookt worden. Het is dus waanzin om miljarden te steken in de zoektocht naar nóg meer olie.

Hoe hebben we onze resultaten behaald?

Om onze doelen te bereiken lieten we onderzoeken uitvoeren, traden we in overleg met bedrijven en politici, en voerden we actie tégen vuile energie en vóór schone energie. Greenpeace droeg haar steentje bij met een intensieve, regionale campagne tegen kernafvalopslag in gemeenten waar kernafval mogelijk in de toekomst de grond in gaat. Vrijwilligers en actievoerders organiseerden onder andere een loterijtoer – Win een Megaton! – en blokkeerden het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie met een stapel ‘radioactieve vuilniszakken’. De inwoners van de bewuste gemeenten protesteerden massaal tegen de plannen van kernopslag met e-mails en tweets naar wethouders en minister Verhagen. In het najaar dienden dertig milieuorganisaties en lokale overheden uit Nederland en Duitsland samen met 6.300 medestanders een bezwaarschrift in tegen het verlenen van de natuurvergunning voor de kolencentrale van RWE/Essent in het Groningse Eemshaven.

Vanaf de zomer richtten we onze pijlen op Shell. We blokkeerden tijdelijk het hoofdkantoor van Shell in Den Haag. Greenpeace-directeur Sylvia Borren bepaalde hier als plaatsvervangend CEO van Shell een nieuwe koers. Helaas nam Shell haar voorstel niet over, maar de media berichtten er graag over. In september maakte Greenpeace het tanken onmogelijk bij 72 tankstations verspreid over heel Nederland. Met deze actie maakten we de consument bewust van Shell’s boorplannen op de Noordpool. Onze Stop Shell-petitie werd in Nederland ondertekend door ruim 134.000 mensen, onder andere via het verzamelen van handtekeningen door onze vrijwilligers op zes meerdaagse festivals. Wereldwijd kregen we steun van 2,4 miljoen mensen.

Samenwerking

In het kader van onze wereldwijde organisatie werkt Greenpeace Nederland samen met Greenpeace-collega’s in andere landen over de hele wereld. Daarnaast zijn er voor onze campagnes en andere activiteiten samenwerkingsverbanden met tal van organisaties, zoals Groene 11 (een samenwerkingsverband van vijftien natuur- en milieuorganisaties), ontwikkelingsorganisaties, diverse andere maatschappelijke organisaties, bedrijven verenigd in de Groene Zaak en mediapartners.

In onze acties tegen de kolencentrales werkten we samen met de Waddenvereniging, Vereniging Zuivere Energie, Co2tramine, de Dekoolonisten, Pieterburen Tegengas, de Natuur- en Milieufederatie Groningen, het Groninger Landschap, Natuurmonumenten, Natuur en Milieu, Vereniging Verontruste Burgers van Voorne, Bürgerinitiative Saubere Luft Ostfriesland e.V. en tal van andere Duitse natuur- en milieuorganisaties en overheden.
Met betrekking tot de campagne tegen kernenergie werkten we met Zeeuwse Milieu Federatie en LAKA.

Campagne uitgelicht: Stop Shell

Faiza Oulahsen, Climate and Energy Campaigner of Greenpeace Netherlands, delivers a petition to Bert Regeer (Head of Ccommunications for Shell) and Lukas Burgering (Public Relations Officer for Shell) in front of the head office of the oil company in the Hague. With this petition more than 134,000 Dutch people ask Shell to make an end to the oil drilling activities in the Arctic region.Faiza Oulahsen, campagnemedewerker klimaat en energie van Greenpeace Nederland overhandigt een petitie aan Bert Regeer (hoofd communicatie Shell) en Lukas Burgering (woordvoerder Shell) voor het hoofdkantoor van de oliemaatschappij in Den Haag. Door middel van deze petitie vragen ruim 134 duizend Nederlanders aan Shell om de voorgenomen plannen om naar olie te gaan boren in het Noordpool gebied te laten varen.Ondanks massale protesten begon Shell in september met proefboren in het kwetsbare Noordpoolgebied. Greenpeace Nederland luidde de noodklok: actievoerders sloten 72 Shell-tankstations verspreid over heel Nederland. Op de pompen plakten ze stickers met uitleg over waarom Shell de Noordpool met rust moet laten. Het doel van deze actie? Zowel Shell als het publiek laten zien dat de oliegigant met deze boringen een verkeerde weg is ingeslagen. In de media werd druk gediscussieerd over Greenpeace en deze actie, maar ook over Shell en waar het bedrijf mee bezig is. Reacties varieerden van onbegrip en irritatie tot steunbetuigingen en alles daartussen. Maar de actie leidde ook tot zo’n 24.000 nieuwe petitietekenaars op een actiewebsite. We boden de petitie op 31 oktober aan Shell aan. Door de slechte voorbereiding en barre weersomstandigheden heeft Shell in 2012 alleen voorbereidende werkzaamheden kunnen doen. Toch zet Shell de plannen door; het oliebedrijf komt Greenpeace dus volgend jaar weer tegen.

Internationaal: De Duitse ‘Energiewende’

De ‘Energiewende’ in Duitsland is een voorbeeld van hoe het ook kan. Het begrip ‘Energiewende’ verwijst naar het besluit van de Duitse regering in juni 2012 om geheel van kernenergie af te stappen en versneld over te gaan op een duurzame energievoorziening. De ramp in Fukushima gaf het laatste zetje. Een enorme stap vooruit voor Europa en de wereld: de vijfde wereldeconomie besluit zijn zeventien kerncentrales binnen tien jaar te sluiten en vast te houden aan strikte CO2-reductiedoelstellingen. Greenpeace Duitsland droeg haar steentje bij aan de Energiewende door jarenlang intensief campagne te voeren tégen kern- en kolencentrales, en vóór zonne- en windenergie. We voerden overleg, startten acties en deden onderzoek. De Duitse bevolking reageerde door het heft in eigen hand te nemen, voornamelijk met kleinschalige projecten als zonnepanelen op de daken van de consument en windturbines en biogasinstallaties bij boeren op het land. Het resultaat: in 2012 werd op wind- en zongunstige momenten al meer dan 50 procent van de elektriciteit duurzaam opgewekt. Deze ontwikkeling is niet meer te stoppen. Duitsland investeert fors in een groene economie. Dat levert niet alleen klimaatwinst op, maar ook veel nieuwe banen en minder afhankelijkheid van het buitenland voor de energievoorziening. Greenpeace zet zich in Nederland en Europa in om het Duitse voorbeeld te volgen.

Toekomst

Een schone energievoorziening blijft ook in 2013 belangrijk. Komt er ook een ‘Energiewende’ in Nederland? Het nieuwe regeerakkoord biedt hoop. Greenpeace zet zich er voor in dat Rutte II het gestelde ambitieuze doel van 16 procent duurzaam opgewekte energie in 2020 gaat waarmaken op een werkelijk duurzame en innovatieve manier die ook nog eens banen oplevert. De regering vroeg de Sociaal-Economische Raad om met een breed gedragen ‘energietransitieakkoord’ te komen om de kabinetsdoelstelling voor 2020 waar te maken. Greenpeace gaat deelnemen aan de onderhandelingen om tot een akkoord te komen. Dit is een historische kans om een vooruitstrevend plan van de grond te krijgen en de achterstand op schone energie van de afgelopen tien jaar in te halen.

Op lokaal niveau wil Greenpeace in 2013 de burgers betrekken bij de Energy [R]evolution. Door bijvoorbeeld windprojecten toegankelijker te maken of te helpen de overstap naar groene stroom te maken. Ook blijven we in 2013 onverdroten campagne voeren tegen de bouw van de vervuilende kolencentrales. We hebben ons tot doel gesteld minimaal een van de kolenvergunningen te laten vernietigen.

Vooralsnog wil Shell in de zomer van 2013 de draad oppakken en zijn werk in het Noordpoolgebied voortzetten. Om de Noordpool te beschermen, blijft Greenpeace Shell oproepen te investeren in duurzame energie en de Noordpool voorgoed met rust te laten.