De zaak
Superonkruid woekert door gentech koolzaad
De betrokkenen
Aventis, Monsanto, Rhone Pulec
De periode
1995 - nu
De locatie
Canada, Groot-Brittanië
Wat is er gebeurd?
Genetisch gemanipuleerd koolzaad blijkt uiterst gemakkelijk
allerlei planten in de omgeving te besmetten met zijn kunstmatige
eigenschappen. In Canada kruist gentech-koolzaad met niet-gentech
planten die vier kilometer verderop groeien. Verschillende rassen
gentech-koolzaad kruisen ook onderling, met als gevolg
superonkruiden die bestand zijn tegen meerdere
onkruidbestrijdingsmiddelen. In Groot Brittannië blijkt koolzaad te
kruisen met wilde plantensoorten waarmee kruising niet eens
mogelijk geacht werd.
Hoe het begint…
In Canada worden sinds 1995 verschillende soorten genetisch
gemanipuleerd koolzaad geteeld. Deze zijn bestand zijn tegen drie
verschillende bestrijdingsmiddelen.
In de landbouw rouleert de teelt van verschillende gewassen, om
de grond niet uit te putten. Zo kan er het ene jaar koolzaad op een
veld staan, het jaar daarna staat er bijvoorbeeld maïs, tarwe of
soja. Zaden van genetisch gemanipuleerd koolzaad dat vorig jaar is
gezaaid, blijven achter in de grond. Koolzaad behoudt tot tien jaar
zijn kiemkracht, dus in de volgende jaren komt steeds weer een deel
van het zaad op. Echter, dan staat het koolzaad tussen een ander
gewas en is dan onkruid. Boeren willen dit koolzaad kwijt. Normaal
doen ze dat met bestrijdingsmiddelen, maar daartegen is dit gentech
gewas nu net bestand. De oplossing? Met andere middelen spuiten die
vaak schadelijker zijn voor het milieu dan het bestrijdingsmiddel
waartegen het koolzaad bestand is.
En dan?
Koolzaad kruist heel makkelijk uit, zowel op het eigen veld als
daarbuiten. Dat geldt ook voor genetisch gemanipuleerd koolzaad,
dat kan dus makkelijk uitkruisen met koolzaad van een naburige
boer. Dit kan een gangbare of een biologische boer zijn. Of een
boer die - een ander soort - gentech koolzaad teelt. Door
uitkruising tussen de koolzaadplanten kunnen makkelijk planten
ontstaan die resistent zijn tegen beide bestrijdingsmiddelen. Zit
er nog een boer in de buurt die de derde variant van de genetisch
gemanipuleerde koolzaadplanten teelt, dan krijg je planten die een
driedubbele resistentie hebben: superonkruid dus. In Canada is dit
werkelijk gebeurd.
Voor boeren wordt het steeds moeilijker om deze planten te
bestrijden. Ze zullen dus steeds meer gaan spuiten, met steeds
giftiger middelen. Kortom: de beloofde 'milieuwinst' is volledig
tenietgedaan. Evenals het gemak dat de boer was voorspeld.
Niet te beheersen
Uitkruising vindt ook plaats tussen gangbare en biologische
koolzaadplanten. In 2000 transporteert Advanta vanuit Canada zaad
van gangbaar koolzaad naar Europa. Echter, het zaad blijkt besmet
te zijn met zaad van genetisch gemanipuleerd koolzaad. Onderzoek
wijst uit dat genetisch gemanipuleerd koolzaad 4 kilometer verderop
zijn genen had overgedragen en het gewone koolzaad daarmee besmet
had. Onderzoeken tonen aan dat extra resistentiegenen planten in
het wild niet zwakker maakt. Omdat het bezitten van de
resistentiegenen natuurlijk wél een voordeel is, zullen de planten
zich langzaam maar zeker verspreiden.
Een recente ontdekking in Engeland is nog schrikbarender. Tot nu
toe nemen onderzoekers aan dat koolzaad alleen kan kruisen met een
aantal zeer nauw verwante soorten. Nu blijkt dat koolzaadplanten
die op proefvelden groeiden, zich gekruist te hebben met de herik,
een plant uit de mosterd-familie. Het aantal wilde plantensoorten
dat besmet kan worden met de kunstmatige eigenschappen uit gentech
koolzaad, is hiermee flink groter geworden.
Meer informatie
Genetic pollution: A multiplying
nightmare.
Seeds of doubt. North American farmers'
experiences of GM crops.
Bronnen
1. Spencer, L.J. & Snow, A.A. (2001) Fecundity of transgenic
wild-crop hybrids of Cucurbita pepo (Cucurbitaceae): implications
for crop-to-wild gene flow. Heredity 86: 694-702.
2. Snow, A.A., Andersen, B. & Bagger Jorgensen, R. (1999)
Costs of transgenic herbicide resistance introgressed from Brassica
napus into weedy B.napa. Molecular Ecology 8: 605-615.