De chemische industrie produceert giftige stoffen en tal van bedrijven passen ze toe in producten en productieprocessen. Ook in producten die we dagelijks gebruiken, zoals computers, bankstellen en cosmetica.
Nederlandse bedrijven dragen hun steentje bij aan die chemische vervuiling. Zo maakt Broomchemie in Terneuzen broomhoudende vlamvertragers, produceert PFW Chemicals (Barneveld) synthetische muskverbindingen en maakt Exxon ftalaten in de Rijnmond.
Oude...
Pcb's, ddt en dioxinen behoren tot de schadelijkste - en meest onderzochte - groep stoffen die de mens ooit in het milieu heeft gebracht. Deze stoffen behoren tot de zogenoemde 'dirty dozen', een groep zeer schadelijke stoffen. Productie en gebruik van deze twaalf chemicaliën zijn inmiddels wereldwijd verboden of sterk aan banden gelegd in de Stockholm Conventie. Dit verdrag van de Verenigde Naties kwam tot stand in 2001 en werd in mei 2004 van kracht. Maar dit soort stoffen is persistent: ze breken slecht af en zijn dus nog decennialang terug te vinden in het milieu.
...en nieuwe schadelijke stoffen
Inmiddels heeft de chemische industrie alweer talloze nieuwe stoffen gemaakt die toe te voegen zijn aan dit bekende lijstje. Broomhoudende vlamvertragers, alkylfenolen, muskverbindingen, organotins, ftalaten, perfluorverbindingen... Ook deze stoffen verspreiden zich over de hele wereld, via lucht en water. Oude én nieuwe stoffen zijn aangetroffen in de lichamen van ijsberen, wilde valken, krokodillen, potvissen, orka's, palingen en mensen. Recent onderzoek wijst erop dat deze schadelijke stoffen uit tal van dagelijkse producten kunnen 'lekken'.
Welke giftige stoffen en waar zitten ze in?
- In veel van onze elektronische huishoudelijke apparaten zitten broomhoudende vlamvertragers
, die voorkomen dat de producten snel vlamvatten en uitbranden.
- In vinylzeil, elektriciteitskabels en cosmetica zitten ftalaten (weekmakers). Die worden onder andere gebruikt om pvc zacht te maken.
- De meest gebruikte organotinverbindingen in consumentenproducten zitten in pvc-producten als leidingen, panelen, behang, vloerzeil en speelgoed.
- Synthetische muskverbindingen worden gebruikt om cosmetica en schoonmaakmiddelen hun geurtjes te geven.
- Alkylfenolen zitten in plastics, industriële schoonmaakmiddelen en pesticiden. Maar ook in cosmetica, shampoos en verzorgingsproducten.
- Perfluorverbindingen zitten in anti-aanbakpannen (Teflon) en waterafstotende coatings voor vloerbedekking, textiel, leer, papier en karton.
- Bisfenol-A zit in cd’s, herbruikbare flessen (zoals waterkoelers en babyflessen), mobiele telefoons, veiligheidsglas, windschermen voor motors, medische hulpmiddelen en dakelementen.
- Antimoonverbindingen worden veel gebruikt om hun brandwerende eigenschappen. Ze zitten in elektronica, kinderkleding, speelgoed en bekleding van autostoelen.
- Beryllium zit in veel elektronica, zowel in consumentenapparatuur als in industriële toepassingen (ruimte- en luchtvaart, defensie-industrie).
- Pvc wordt veel gebruikt in bouwmaterialen zoals kabels, raamkozijnen,
deuren, muren, lambrisering, water- en afvalwaterpijpen. In huis zit
PVC vaak in de vloerbedekking, behang, raam jaloezieën en
douchegordijnen. PVC wordt ook veel gebruikt in consumentenproducten
zoals computers, TV’s, creditcards, imitatieleer, platen, tuinmeubelen
en speelgoed.
