Hier vind je antwoorden op veelgestelde vragen over onze giftige stoffen campagne.
Waarom voert Greenpeace campagne tegen e-waste?
Mensen gebruiken steeds meer elektronica en gooien apparaten ook steeds sneller weg. We willen de nieuwste laptop of het nieuwste mobieltje hebben. Hierdoor komt er steeds meer elektronica-afval. Elektronica-afval bevat veel schadelijke stoffen, die met name tijdens de productie en in de afvalfase vrijkomen. Omdat het afval door de giftige stoffen die het bevat moeilijk te recyclen is, wordt het vaak gedumpt in arme landen. Daar wordt het milieu vervuild en worden mensen ziek. Dat wil Greenpeace voorkomen.
In Nederland is dat toch allemaal goed geregeld via de verwijderingsbijdrage?
Consumenten betalen inderdaad een verwijderingsbijdrage. Maar Greenpeace wil juist dat de producent voor de recycling betaalt. Die wordt daardoor gestimuleerd om zijn apparaten milieuvriendelijker te maken. Bovendien blijkt uit Greenpeace-onderzoek dat slechts een klein gedeelte van alle apparaten uiteindelijk wordt gerecycled. De rest verdwijnt, onder andere naar landen als China en India. Zo heeft Nederland beduidend minder recyclekosten en vervuilen de apparaten het milieu in armere landen. Greenpeace wil dat al onze elektrische apparaten hier in Nederland zo goed mogelijk worden gerecycled.
Maar volgens VROM wordt in Nederland 90% van het bruingoedafval toch nuttig hergebruikt?
Ja, maar ze bedoelen dat 90% van het afval dat bij de recyclingbedrijven terechtkomt, nuttig wordt hergebruikt. Het gaat Greenpeace er juist om dat een groot gedeelte van het afval níet bij de recyclingbedrijven terechtkomt, en dus ook niet wordt hergebruikt. Bovendien is Greenpeace het niet eens met het percentage van 90%. VROM rekent daar ook het afval bij dat wordt verbrand om energie op te wekken. Dat is geen recycling: het materiaal gaat gewoon verloren. Een slechte vorm van recycling is bovendien, dat een groot deel van de giftige plastics naar China wordt geëxporteerd. Ook dit wordt als ‘nuttig hergebruik’ gedefinieerd.
Moet de overheid daar niet iets aan doen?
Greenpeace vindt dat de verantwoordelijkheid ligt bij de bedrijven die het afval produceren en op de markt brengen. De Nederlandse overheid moet wel controleren of de bedrijven hun verantwoordelijkheid nemen, en zou de bedrijven moeten dwingen om meer afval in te zamelen. Dit doet zij vooralsnog niet, daarop spreken wij de overheid wel aan. Maar we voeren vooral actie bij de bedrijven die niets doen om het inzamelsysteem te verbeteren.
Wat wil Greenpeace van elektronicaproducenten?
Elektronicaproducenten moeten apparaten maken die weinig energie verbruiken tijdens hun gebruiksfase, maar ook tijdens de productie. De apparaten moeten gifvrij zijn én de producenten moeten betalen voor de inzameling en verantwoorde recycling van hun afgedankte apparaten. Dit laatste is een stimulans om schone apparaten te ontwerpen, want apparaten die minder gif en meer herbruikbare materialen bevatten, zijn goedkoper om te recyclen.
Mensen in Afrika en Azië kunnen onze oude apparaten toch nog heel goed gebruiken?
Gebruikte apparaten zijn alleen nuttig als mensen ze ook daadwerkelijk kunnen gebruiken. Greenpeace heeft bijvoorbeeld
onderzoek gedaan in Ghana, waar veel van ons elektronisch afval terechtkomt. De apparaten zijn vaak niet eens verpakt en bij aankomst al kapot. Ze belanden dan ook direct op de schroothoop. De apparaten die nog wel werken hebben maar een korte levensduur; ze zijn immers al een aantal jaren oud. De Ghanezen halen wel de grote stukken metaal uit de apparaten, maar beschikken niet over technieken om de andere materialen te recyclen, zoals de plastic computeromhulsels en de printplaten. Daarom worden die meestal gedumpt of verbrand. Dat is slecht voor het milieu en zeer ongezond voor de mensen die daar onbeschermd werken.
Om welke stoffen gaat het bijvoorbeeld?
Chemische stoffen en materialen die veel gebruikt worden in elektronica en zeer schadelijk zijn: vooral PVC, broomhoudende vlamvertragers en ftalaten. PVC is vooral schadelijk in de afvalfase, omdat bij de verbranding dioxines vrijkomen. Dioxines, maar ook broomhoudende vlamvertragers en ftalaten zijn stoffen die niet of nauwelijks afbreken en zich ophopen in de natuur en in ons lichaam. Daarnaast hebben ze vaak hormoonverstorende en/ of kankerverwekkende eigenschappen. Lees
hier meer over de stoffen waar het om gaat.
Is het toegestaan al die giftige stoffen in elektronica te stoppen?
In Europa bestaat wetgeving die een aantal stoffen in elektronica verbiedt. Maar voor sommige toepassingen van deze stoffen in elektronica zijn uitzonderingen gemaakt. Bovendien worden lang niet álle gevaarlijke giftige stoffen verboden. Greenpeace vindt dat deze wetgeving aangescherpt moet worden. Het gebruik van giftige stoffen in elektronica moet helemaal verboden zijn.
Wat wil Greenpeace bereiken met haar e-waste campagne?
Wij willen de hele elektronica-industrie groener maken. We publiceren regelmatig een update van onze
Guide to Greener Electronics. Dankzij die ranglijst hebben veel producenten van mobiele telefoons en computers hun beleid al groener gemaakt. Groot succes is de nieuwe iPod-lijn van Apple: Greenpeace voerde intensief campagne voor gifvrije Apple-producten.
Kan elektronica wel zonder gif geproducereerd worden?
Jazeker. Dat blijkt uit de koplopers die het goede voorbeeld geven. Zij eisen van hun toeleveranciers dat ze gifvrije onderdelen leveren. Voor bijna alle schadelijke stoffen bestaan alternatieven. Dat wordt vooral duidelijk op het moment dat zo’n stof wordt verboden, dan blijkt het apparaat opeens ook zónder te kunnen. Greenpeace heeft onderzoek gedaan naar laptops en spelcomputers. Wat bleek? In vrijwel elk apparaat zat steeds een ander gifvrij onderdeel. Het kan dus wel.
Is het gebruik van elektrische apparaten slecht voor mijn gezondheid?
We weten dat er veel giftige stoffen in elektronica zitten. Tijdens het gebruik worden we aan deze stoffen blootgesteld omdat ze uit de apparaten kunnen ‘lekken’. We weten niet precies in welke mate dat gebeurt, maar wel dát het gebeurt. De stoffen leveren geen acuut gezondheidsgevaar op, maar op de langere termijn kunnen ze wel schadelijke effecten hebben. Bijvoorbeeld een verzwakt immuunsysteem of een verminderde spermakwaliteit. Greenpeace vindt dat bij stoffen die mogelijk zulke effecten hebben het voorzorgsprincipe gehanteerd moet worden: niet gebruiken dus, maar vervangen door veilige alternatieven.
Stond jouw vraag er niet bij? Bekijk dan
hier de andere veelgestelde vragen over Greenpeace en haar werkzaamheden.
