Verwilderd koolzaad dat groeit in de haven van Yokkaichi, Japan. In deze haven komt genetisch gemanipuleerd koolzaad uit Canada aan land. De planten zijn afkomstig van zaad dat gemorst is tijdens het transport.
De toelating van gentech koolzaad op de Europese markt leidt
onvermijdelijk tot besmetting van niet-gemanipuleerde en
natuurlijke plantensoorten. Daarnaast bestaan er grote twijfels
over de veiligheid van genetisch veranderd koolzaad. De koolzaad
die nu toegelaten is, GT73 genaamd, is afkomstig van het
Amerikaanse bedrijf Monsanto. Door genetische manipulatie is het
bestand tegen het onkruidbestrijdingsmiddel glyfosaat.
Besmetting
Voor het Nederlandse milieu kan deze introductie rampzalige
gevolgen hebben. Koolzaad wordt vaak geïmporteerd als intact zaad.
Dat kan, bij lekkage bij overslag in een haven of transport,
ontkiemen en zich vervolgens verder verspreiden in het milieu. In
Japan is dat al gebeurd. Daar wordt gemanipuleerd koolzaad niet
verbouwd, maar geïmporteerd. Het groeit echter zo gemakkelijk dat
nu in havens en langs transportwegen ongewild gentech-koolzaad
groeit. Greenpeace leverde hiervoor in mei van dit jaar het
bewijs.*
Superonkruid
Uit een reeks wetenschappelijke studies is al gebleken dat de
verspreiding van genetisch versleuteld koolzaad de natuurlijke
soortenrijkdom onherstelbaar aantast en een last wordt voor boeren.
In Canada worden verschillende soorten genetisch gemanipuleerd
koolzaad verbouwd. In dat land hebben zich inmiddels superonkruiden
ontwikkeld, die meerdere kunstmatige eigenschappen in zich
verenigen. Boeren kunnen geen andere gewassen meer telen omdat het
koolzaad op hun akkers nog nauwelijks te bestrijden is. Ze zijn
bestand zijn tegen veel verschillende bestrijdingsmiddelen.**
Centre of biodiversity
Nederland bevindt zich in het zogeheten centre of biodiversity
van koolzaad. Dat betekent dat de plant hier oorspronkelijk vandaan
komt, net als veel verwante soorten, die hier volop in het wild
groeien. In een klein land als Nederland is besmetting van die
soorten onvermijdelijk, als eenmaal een genetisch gemanipuleerd
koolzaad is geïntroduceerd.
Engeland
In Engeland, eveneens in het centre of biodiversity van
koolzaad, wordt geen genetisch gemanipuleerd koolzaad geteeld, maar
daar heeft het zich vanaf kleine proefveldjes in het milieu
verspreid. Genetisch gemanipuleerde soorten blijken te kruisen met
tientallen wilde planten, veel meer dan tot voor kort vermoed
werd.*** Studies hebben uitgewezen dat het bezitten van een extra
kunstmatig gen voor onkruid-resistentie wilde planten bijna
onuitroeibaar maakt.****
Veiligheid
Over de veiligheid van het GT73 koolzaad bij het gebruik als
veevoer bestaan verder grote zorgen. Voederproeven van producent
Monsanto met ratten lijken daar aanleiding toe te geven. Levers van
ratten die met het GT73 gevoerd waren, vertoonden abnormale
afwijkingen in grootte, zo blijkt uit uitgelekte resultaten van
proeven die de producent zelf heeft gedaan De originele en complete
data van deze proeven zijn echter niet openbaar gemaakt. Greenpeace
vindt dat onacceptabel. Zolang de risico's van veevoer niet helder
zijn, moet het uit voorzorg niet gebruikt worden.
Europese Commissie
In de Europese Milieuraad, gehouden in december 2004, stemden
slechts zes landen voor introductie van GT73 koolzaad, dertien
waren er tegen. Met haar goedkeuring gaat de Europese Commissie in
tegen de stemverhoudingen binnen de Europese Unie, ondanks het
gevaar voor aantasting van de biodiversiteit. De kans op het
ontstaan van superonkruid is niet denkbeeldig en de risico's voor
onveiligheid van veevoer worden op de koop toe genomen.
*Genetically engineerd canola contamination across
Japan. Onderzoeksrapport Greenpeace International, mei
2005.
**zie bijvoorbeeld: Seeds of doubt. North American farmers'
experiences of GM crops.
***GM crops created superweed, say scientists. The
Guardian, 25 juli 2005.
****Spencer, L.J. & Snow, A.A. (2001) Fecundity of
transgenic wild-crop hybrids of Cucurbita pepo (Cucurbitaceae):
implications for crop-to-wild gene flow. Heredity 86: 694-702.
Snow, A.A., Andersen, B. & Bagger Jorgensen, R. (1999) Costs of
transgenic herbicide resistance introgressed from Brassica napus
into weedy B.napa. Molecular Ecology 8: 605-615.